ภาพประกอบจากการสร้างขึ้นโดย AI

ตำนานแมวเปอร์เซีย F-14 ทอมแคท ทอ.อิหร่าน ที่เขียนประวัติศาสตร์ด้วยเลือด และเขม่าควันท่ามกลางการคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ ชาติผู้ผลิตกว่า 40 ปี ทว่ายืนหยัดด้วยภูมิปัญญาและพึ่งพาตัวเอง กับเรื่องเล่าจุดรุ่งโรจน์จนถึงวันจากลาของ เอฟ-14 'Ali-Cat' นักล่าแห่งทะเลทราย

หากจะพูดถึงเครื่องบินขับไล่ที่เป็นสัญลักษณ์ของความล้ำสมัยในยุคสงครามเย็น ชื่อของ Grumman F-14 Tomcat ย่อมมาเป็นอันดับต้นๆ แต่สิ่งที่น่าทึ่งยิ่งกว่าเทคโนโลยีของมัน คือเรื่องราวของกองทัพอากาศเพียงแห่งเดียวนอกสหรัฐฯ ที่ได้ครอบครอง "เจ้าแมวป่า" นี้ นั่นคือ กองทัพอากาศสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน (IRIAF) หรือที่ถูกขนานนามในเชิงสัญลักษณ์ว่า "Ali-Cat"

จุดเริ่มต้นเมื่อความทะเยอทะยานพบกับเทคโนโลยีขั้นสูงสุด

ในช่วงต้นทศวรรษ 1970 พระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี แห่งอิหร่าน ทรงต้องการเสริมสร้างแสนยานุภาพทางอากาศเพื่อคานอำนาจกับสหภาพโซเวียต โดยเฉพาะการสกัดกั้นเครื่องบินขับไล่ลาดตระเวนที่บินทำจารกรรมในระดับสูงอย่าง MiG-25 Foxbat ของโซเวียตที่ความเร็วกว่า 3 มัค บินรุกล้ำน่านฟ้าอิหร่านอยู่บ่อยครั้ง

รัฐบาลสหรัฐฯ ในขณะนั้น (ยุคประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสัน) มีความสัมพันธ์ที่ดีมากับรัฐบาลของพระเจ้าชาห์ ได้หยิบยื่นข้อเสนอที่ไม่มีใครปฏิเสธได้ และไม่มีประเทศไทยได้ข้อเสนอนี้ นั่นคือการอนุญาตให้อิหร่านเลือกซื้อเครื่องบินขับไล่ที่ดีที่สุดในโลกได้ตามใจชอบ โดยให้ส่งนายทหารอากาสฝีมือดีมาประเมินค่าเครื่องบินรบที่สหรัฐฯ ผลลัพธ์ คือ อิหร่านเลือก F-14 Tomcat มากกว่า F-15 Eagle เพราะระบบเรดาร์ AN/AWG-9 และขีปนาวุธ AIM-54 Phoenix ที่สามารถสอยเป้าหมายได้ไกลถึง 190 กม. ซึ่งเหมาะกับภูมิประเทศกว้างใหญ่ของอิหร่าน

นั่นจึงทำให้เกิด ดีลประวัติศาสตร์ครั้งแรกและครั้งเดียวที่เอฟ-14 ถูกส่งขายให้ชาติอื่น เพราะอิหร่านสั่งซื้อทั้งหมด 80 ลำ (แต่สามารถส่งมอบจริง 79 ลำ เพราะพระเจ้าชาห์ถูกโค่นล้มการปกครองไปก่อนในช่วงปลาทศวรรษที่ 70) ดีลนี้ ไม่ใช้มีแต่เครื่องบินเอฟ-14 แต่ยังมาพร้อมระบบอาวุธ AIM-54A ฟินิกส์ และอะไหล่เครื่องบิน และเครื่องยนต์ เทอร์โบแฟนแบบแพรท์แอนด์วิทนีย์ TF-30 ไปแบบครบวงจร กลายเป็นฝูงบินที่น่าเกรงขามที่สุดในตะวันออกกลาง

ฝูงแมวเปอร์เซีย อาละวาดในสงครามอิหร่าน-อิรัก (1980–1988)

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1979 เมื่อเกิดการปฏิวัติอิสลาม ความสัมพันธ์ระหว่างอิหร่านและสหรัฐฯ ตัดขาดสะบั้นทันที หลายคนปรามาสว่า F-14 ของอิหร่านจะกลายเป็น "เศษเหล็ก" เพราะขาดอะไหล่และช่างเทคนิคจากสหรัฐฯ แต่ความจริงกลับตรงกันข้าม ในสงครามอิหร่าน-อิรัก F-14 ได้พิสูจน์ตัวเองว่าเป็น "ราชาแห่งน่านฟ้า" อย่างแท้จริง แถมยังทำหน้าที่ในแบบที่ เอฟ-14 ของ ทร.สหรัฐฯ เองก็ไม่ได้ใช้งานมันทำอย่างนี้ นั่นคือ

ดวงตาทิพย์แห่งทะเลทราย  เอฟ-14 ถูกใช้เป็นเครื่องบินแจ้งเตือนภัยทางอากาศล่วงหน้า (Mini-AWACS) เนื่องจากระบบเรดาร์ AN/AWG-9 ที่ทรงพลังมาก และมีระยะตรวจจับที่ไกลกว่า 300-370 กิโลเมตร (กว่า 200 ไมล์ทะเล)

Air-to-Air Kills นักบินเอฟ-14 อิหร่าน สร้างสถิติการยิงเครื่องบินอีรักตกที่น่าเหลือเชื่อ โดยเฉพาะ Jalil Zandi เสืออากาศที่ทำสถิติยิงเครื่องบินอิรักตกถึง 11 ลำ

The Phoenix Terror ขีปนาวุธ Phoenix สร้างความหวาดกลัวจนนักบินอิรักได้รับคำสั่งว่า "หากเรดาร์เตือนว่าถูก F-14 ล็อกเป้า ให้หันเครื่องกลับทันที" และเป้นเพียงชาติเดียวสร้างแต้มสังหารเครื่องบินขับไล่ข้าศึกได้จากอาวุธปล่อยฟินิกส์ 

การดิ้นรนเอาตัวรอดท่ามกลางการคว่ำบาตร (1990s – ปัจจุบัน)

เมื่อเข้าสู่ทศวรรษที่ 90 อิหร่านต้องเผชิญกับวิกฤตอะไหล่อย่างหนัก สหรัฐฯ พยายามทุกวิถีทางไม่ให้อะไหล่หลุดรอดไปถึงอิหร่าน (รวมถึงการทำลายเครื่อง F-14 ที่ปลดประจำการในสหรัฐฯ ทิ้งทั้งหมด) แต่ถึงกระนั้น อิหร่านแก้ปัญหาด้วยวิถีทาง "พึ่งพาตนเอง" เพื่อทำให้ฝูงเอฟ-14 ใช้งานต่อไปได้ ไม่ว่าจะเป็น 

1.Cannibalization ภาาาช่าง คือ การซ่อมกินตัว การถอดอะไหล่จากเครื่องที่บินไม่ได้มาใส่เครื่องที่ยังสมบูรณ์ เพื่อทำให้มีเครื่องบินพร้อมใช้งาน

2.Reverse Engineering การทำวิศวกรรมย้อนกลับ เพื่อผลิตชิ้นส่วนขึ้นเองภายใต้โครงการ "Self-Sufficiency Jihad" หลายๆ ชิ้นส่วนถูกถอดออกมาศึกษา ลอกแบบแล้ว สร้างขึ้นใหม่จากการใช้เครื่องพิมพ์ 3 มิติ

3.Modernization อัปเกรดเป็นมาตรฐาน F-14AM (Modernized) เพื่อให้รองรับขีปนาวุธที่ผลิตเองอย่าง Fakour-90 (เลียนแบบ Phoenix) ที่มีระยะทำการ 150 ไมล์ และความเร็ว 5 มัค และติดตั้งระบบเอวิโอนิกส์ใหม่ ที่มาจากการพัฒนาทำขึ้นเองในประเทศ 

จุดจบที่ใกล้เข้ามาสู่บทสุดท้ายของแมวเปอร์เซีย

แม้จะมีความพยายามในการยื้ออายุการใช้งาน แต่ "วันหมดอายุ" ของโครงสร้างเครื่องบิน (Airframe) คือสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เพื่อดูสภาพเครื่องช่วงปี 2010 คาดการณ์ว่าอิหร่านเหลือ F-14 ที่ยังทำการบินได้จริงเพียง 20-40 ลำ จากทั้งหมดที่เคยมีกว่า 80 ลำ อีกทั้งในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีข่าวเครื่อง F-14 ประสบอุบัติเหตุตกเนื่องจากความล้าของโลหะ และปัญหาระบบเครื่องยนต์ TF-30 ที่เก่าแก่ขาดแคลนอะไหล่อยู่บ่อยครั้ง

สุดท้าย ทอ.อิหร่านก็ไม่อาจฝากอนาคตกองทัพอากาศไว้กับเครื่องบินเก่าๆ อิหร่านตัดสินใจสั่งซื้อ Sukhoi Su-35 จากรัสเซีย คือ สัญญาณชัดเจนว่า "ยุคสมัยของ Tomcat" ในอิหร่านกำลังเดินทางมาถึงจุดสิ้นสุด

สู่การหลับใหลของเจ้าแมวแบบนิรันดร์

สำหรับอิหร่าน "Ali-Cat" หรือ F-14  ไม่ได้เป็นเพียงแค่เครื่องบินขับไล่ แต่มันคือสัญลักษณ์ของความทะเยอทะยาน การปรับตัว และความทดทน ของกองทัพอากาศ เพราะมันคือเครื่องบินที่เป็น "กระดูกสันหลัง" ในการป้องกันประเทศมานานกว่า 4 ทศวรรษ ในท้ายที่สุด แม้พวกมันจะต้องจอดสงบนิ่งเป็นอนุสรณ์ ถูกถอดแยกชิ้นส่วน หรือ จะถูกทำลายทิ้งไปในการปฏิบัติการทางทหารกับกองทัพสหรัฐฯ และอิสราเอล ปี 2026 แต่ชื่อของ "แมวเปอร์เซีย" จะถูกจารึกไว้ในประวัติศาสตร์การบินโลกว่าเป็นฝูงบิน F-14 กลุ่มสุดท้ายที่ยังคงคำรามอยู่บนท้องฟ้า ท้าทายกาลเวลาและการคว่ำบาตรมาได้อย่างยาวนานที่สุดในโลก.