นักวิชาการถอดรหัสศึกผู้ว่าฯ กทม. ผ่าน Game Theory ชี้ “ข้อกล่าวหา” คือยุทธศาสตร์เปลี่ยนสนามจากผลงานสู่ความสงสัย วิเคราะห์เกมการเมืองโค้งสุดท้าย เมื่อการโจมตีสร้างวาระข่าวได้รวดเร็วกว่า แต่ผู้มีข้อมูลให้ตรวจสอบได้อาจรักษาความได้เปรียบในระยะยาว

การเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครกำลังเข้าสู่ช่วงโค้งสุดท้าย ท่ามกลางการแข่งขันที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการนำเสนอนโยบายหรือผลงาน แต่ยังขยายไปสู่ประเด็นความโปร่งใส การตรวจสอบ และข้อกล่าวหาทางการเมืองที่ถูกหยิบยกขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง

ร.ต.อ.วัฒนรักษ์ อำนรรฆสรเดช นักวิชาการอิสระ มองว่าปรากฏการณ์ดังกล่าวสามารถอธิบายได้ผ่านกรอบ “Game Theory” หรือทฤษฎีเกม ซึ่งศึกษาเรื่องการตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ของผู้เล่นที่ต่างพยายามเลือกแนวทางที่ให้ผลตอบแทนสูงสุดแก่ตนเอง ซึ่งในทางการเมือง การตั้งข้อกล่าวหามักใช้ต้นทุนต่ำกว่าการพิสูจน์ความจริง การเปิดประเด็นเพียงครั้งเดียวสามารถสร้างวาระข่าวและดึงความสนใจจากสังคมได้ทันที ขณะที่ฝ่ายที่ถูกกล่าวหาต้องใช้เวลา หลักฐาน และกระบวนการตรวจสอบจำนวนมากในการชี้แจง

สถานการณ์ลักษณะนี้เป็นตัวอย่างของ “ภาวะข้อมูลไม่สมบูรณ์” ที่ประชาชนต้องตัดสินใจจากข้อมูลที่มีอยู่ในช่วงเวลาหนึ่ง แม้ว่าข้อเท็จจริงทั้งหมดอาจยังไม่ปรากฏครบถ้วนก็ตาม ส่งผลให้การแข่งขันทางการเมืองไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในสนามนโยบาย แต่ยังเกิดขึ้นในสนามของการรับรู้และความเชื่อของสาธารณะ ซึ่งตามกรอบทฤษฎีเกม ผู้เล่นแต่ละฝ่ายมีแรงจูงใจแตกต่างกัน ผู้ท้าชิงอาจพยายามเปลี่ยนวาระจากการเปรียบเทียบผลงาน ไปสู่การตั้งคำถามเรื่องความโปร่งใส ขณะที่ผู้ดำรงตำแหน่งเดิมหรือผู้ที่มีผลงานอยู่แล้ว มักมีแรงจูงใจในการดึงเกมกลับเข้าสู่สนามของข้อเท็จจริง ผลงาน และข้อมูลที่สามารถตรวจสอบได้

“การโจมตีอาจสร้างผลตอบแทนทางการเมืองในระยะสั้น เพราะช่วยเปลี่ยนวาระข่าวได้รวดเร็ว แต่ในระยะยาว ผู้มีสิทธิเลือกตั้งยังคงให้ความสำคัญกับข้อมูลที่พิสูจน์ได้และความน่าเชื่อถือของผู้สมัคร”

ร.ต.อ.วัฒนรักษ์มองว่า ศึกผู้ว่าฯ กทม. ในครั้งนี้เป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของการแข่งขันระหว่าง “การเมืองแห่งผลงาน” กับ “การเมืองแห่งความสงสัย” ซึ่งกำลังเกิดขึ้นในหลายประเทศทั่วโลก โดยเฉพาะในยุคที่โซเชียลมีเดียทำให้ข้อมูล ข่าว และข้อกล่าวหาแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็ว

อย่างไรก็ตาม ทฤษฎีเกมไม่ได้มีหน้าที่ทำนายว่าใครจะชนะการเลือกตั้ง แต่ช่วยอธิบายว่าทำไมผู้เล่นทางการเมืองแต่ละฝ่ายจึงเลือกใช้ยุทธศาสตร์ที่แตกต่างกัน และเหตุใดประเด็นความโปร่งใสหรือข้อกล่าวหาจึงมักกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในช่วงโค้งสุดท้ายของการแข่งขัน

“คำถามสำคัญอาจไม่ใช่ว่าใครพูดได้ดังที่สุด แต่คือใครสามารถทำให้ประชาชนตรวจสอบข้อมูลของตนเองได้มากที่สุด เพราะในระยะยาว ความเชื่อมั่นของสังคมจะถูกสร้างขึ้นจากหลักฐาน มากกว่าข้อกล่าวหา” ร.ต.อ.วัฒนรักษ์กล่าวทิ้งท้าย