สภาผู้บริโภค ยกให้ ‘EV Bus กาญจนบุรี’ ขนส่งท้องถิ่นเพื่อทุกคน ชี้ เป็นสิ่งที่ท้องถิ่นดำเนินการได้หากรัฐเปิดทางและสนับสนุนบริการขนส่งสาธารณะ ชี้ ประโยชน์มากกว่าผลกำไร คือ ประชาชนลดค่าใช้จ่าย ลดความเหลื่อมล้ำ เพิ่มโอกาสทางการศึกษา และการรักษาพยาบาล 

หลายจังหวัดกำลังเผชิญวิกฤติเมื่อ รถโดยสารประจำทางทยอยเลิกกิจการ ทำให้ประชาชนต้องแบกรับค่าเดินทางที่สูงขึ้น หรือบางพื้นที่แทบไม่มีรถสาธารณะให้ใช้ แต่จังหวัดกาญจนบุรีกำลังพิสูจน์ว่าปัญหานี้แก้ได้ เมื่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ลุกขึ้นมาจัดบริการขนส่งสาธารณะเพื่อตอบโจทย์คนในพื้นที่ จนเกิดรถโดยสารพลังงานไฟฟ้า (EV Bus) สายแรกของจังหวัด บนเส้นทางลาดหญ้า – ท่าม่วง ระยะทาง 35 กิโลเมตร มีผู้ใช้บริการเฉลี่ยกว่า 3,000 คนต่อวัน และกำลังกลายเป็นต้นแบบการกระจายอำนาจด้านขนส่งสาธารณะที่หลายจังหวัดเดินทางมาศึกษา สิ่งที่เกิดขึ้นสะท้อนว่า "การเดินทางที่เป็นธรรมและทุกคนขึ้นได้" เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้จริง หากรัฐเปิดทางและสนับสนุนให้ท้องถิ่นมีบทบาทในการจัดบริการสาธารณะมากขึ้น

นางสาวสารี อ๋องสมหวัง เลขาธิการสำนักงานสภาผู้บริโภค กล่าวว่า สภาผู้บริโภคได้ผลักดันการกระจายอำนาจด้านขนส่งสาธารณะมายังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จนเกิดการปรับปรุงกฎหมายและกฎกระทรวง ฉบับที่ 24 (พ.ศ. 2567) เปิดทางให้ อปท.สามารถวางแผนเส้นทางเดินรถ จัดบริการ และกำหนดค่าโดยสารได้เองตามบริบทของพื้นที่ กรณีของจังหวัดกาญจนบุรีจึงเป็นบทพิสูจน์ให้เห็นว่า ปัญหาขนส่งสาธารณะในต่างจังหวัดไม่ใช่เรื่องที่แก้ไม่ได้ หากท้องถิ่นมีอำนาจ งบประมาณ และวิสัยทัศน์ในการจัดบริการเพื่อประชาชน

"วันนี้ข้อกฎหมายไม่ใช่อุปสรรคอีกต่อไป สิ่งสำคัญคือวิสัยทัศน์ของท้องถิ่นว่า จะออกแบบระบบขนส่งให้ตอบโจทย์ประชาชนอย่างไร การลงทุนด้านขนส่งสาธารณะไม่ควรประเมินเฉพาะผลกำไรทางการเงิน แต่ต้องมองผลตอบแทนทางสังคม ทั้งการลดภาระค่าใช้จ่าย เพิ่มโอกาสเข้าถึงการศึกษา การรักษาพยาบาล และลดความเหลื่อมล้ำ โดยสภาผู้บริโภคเตรียมศึกษาผลตอบแทนทางสังคมของการลงทุน EV Bus ในระดับท้องถิ่น เพื่อใช้เป็นข้อมูลสนับสนุนให้จังหวัดต่าง ๆ นำไปพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะของตนเอง" เลขาธิการสำนักงานสภาผู้บริโภค กล่าว

นางสาวสารี กล่าวอีกว่า ส่วนโครงการสานพลังความร่วมมือท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาขนส่งสาธารณะไร้รอยต่อที่ปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สำหรับทุกคนที่สภาผู้บริโภคทำร่วมกับ สสส.ในพื้นที่นำร่อง 12 จังหวัด ได้แก่ จ.เชียงใหม่ จ.น่าน จ.ลำปาง จ.ขอนแก่น จ.สุรินทร์ จ.ภูเก็ต จ.สงขลา จ.ปัตตานี จ.พระนครศรีอยุธยา จ.กาญจนบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ และกรุงเทพมหานคร เพื่อพัฒนารูปแบบขนส่งสาธารณะที่เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่ ในอนาคตมีเป้าหมายที่จะขยายความร่วมมือไปยัง อบจ. และ อปท.อีก 35 แห่งทั่วประเทศ ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการหารือร่วมกัน

ด้าน นางสาวบุญยืน ศิริธรรม ประธานสภาผู้บริโภค กล่าวว่า ปัจจุบันระบบรถโดยสารในหลายจังหวัดกำลังเผชิญภาวะถดถอย ผู้ประกอบการทยอยเลิกกิจการ ลดจำนวนเที่ยววิ่ง หรือมีสัมปทานแต่ไม่มีรถออกให้บริการ ส่งผลให้ประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ นักเรียน ผู้พิการ และผู้ป่วย ต้องแบกรับค่าใช้จ่ายในการเดินทางเพิ่มขึ้น เพื่อเดินทางเข้าสู่ตัวจังหวัด หรือ ข้ามอำเภอ

ประธานสภาผู้บริโภค กล่าวด้วยว่า ถ้าหากประเทศไทยยังปล่อยให้ระบบรถโดยสารต่างจังหวัดทยอยหายไป โดยไม่มีหน่วยงานใดเข้ามารับบทบาทแทน อีกไม่ถึงสิบปี หลายจังหวัดอาจไม่เหลือรถโดยสารสาธารณะให้ประชาชนใช้อีกเลย เมื่อรถออกห่าง คนก็เลิกใช้ เมื่อคนเลิกใช้ ผู้ประกอบการก็ยิ่งอยู่ไม่ได้ กลายเป็นวงจรที่ทำให้ระบบขนส่งสาธารณะค่อย ๆ ล่มสลาย.