จากกรณีเหตุไฟไหม้สถานบันเทิง กรณีโรงเบียร์ย่านลาดพร้าว ทำให้มีผู้เสียชีวิตแล้ว 27 ศพ และบาดเจ็บอีกจำนวนมาก และจากคลิปเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เราจะเห็นไฟเปลวพุ่งออกมาอย่างรุนแรงเหมือนกับเป็นไอพ่น

ทั้งนี้ มีการ “คาดการณ์” ว่า อาจจะเป็นปรากฎการณ์ทางฟิสิกส์และเคมีของไฟที่อันตรายที่สุดและมักถูกพูดถึงในเหตุการณ์ลักษณะนี้คือ “Backdraft” (การระเบิดของกลุ่มแก๊สอันเนื่องมาจากได้รับออกซิเจนทันทีทันใด)

Backdraft คืออะไร?

Backdraft ไม่ใช่การลุกไหม้ธรรมดา แต่คือ "การระเบิด" ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ปิดกั้นอย่างมิดชิด เมื่อไฟได้เผาไหม้ออกซิเจนภายในห้องจนเกือบหมดสิ้น แต่ความร้อนสูงและแก๊สไวไฟที่เกิดจากการเผาไหม้ยังคงสะสมอยู่ เมื่องานโครงสร้างหรือประตูหน้าต่างถูกเปิดออก (หรือพังทลายลง) ทำให้อากาศภากนอกที่มีออกซิเจนไหลทะลักเข้าไปอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้แก๊สร้อนเหล่านั้นเกิดการสันดาปอย่างรุนแรง พุ่งสวนกลับออกมาเป็นลูกไฟขนาดใหญ่

ลำดับขั้นตอนการเกิดเหตุ (Sequence of Event)

1ไฟไหม้ในพื้นที่ปิดตาย (Controlled Burn): ขั้นสะสมความร้อน

ไฟเริ่มไหม้ภายในอาคารที่มีลักษณะปิดทึบ มีการตกแต่งด้วยวัสดุกันเสียง โฟม หรือเฟอร์นิเจอร์จำนวนมาก ไฟจะกินออกซิเจนภายในห้องไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งออกซิเจนลดต่ำลง (ต่ำกว่า 10-15%) ทำให้เปลวไฟเริ่มมอดลงเหลือเพียงถ่านคุ

2เกิดแรงดันแก๊สและสะสมความร้อน (Pyrolysis Gas):ขั้นวิกฤตความร้อนสูง

แม้ไม่มีเปลวไฟ แต่อุณหภูมิในห้องยังสูงจัด (อาจสูงถึง 500-600 องศาเซลเซียส) ความร้อนนี้จะระเหยวัตถุต่าง ๆ ให้กลายเป็น แก๊สไวไฟที่ยังไม่ไหม้ สะสมหนาแน่นอยู่เต็มห้องจนเกิดแรงดันสูง

3. การรับออกซิเจนกะทันหัน (Introduction of Oxygen):จุดเปลี่ยน

เมื่อกระจกหน้าต่างแตกออกเพราะทนความร้อนไม่ไหว หรือมีคนเปิดประตู (เช่น นักผจญเพลิงพยายามเข้าไป หรือโครงสร้างหลังคายุบตัว) อากาศบริสุทธิ์ที่มีออกซิเจนประมาณ 21% จะถูกแรงดันต่ำภายในดูดเข้าไปอย่างรวดเร็ว

4การระเบิดสวนกลับ (The Explosion):ผลลัพธ์รุนแรง

ทันทีที่ออกซิเจนผสมกับแก๊สร้อนในสัดส่วนที่พอดี ความร้อนที่สะสมอยู่จะทำหน้าที่เป็นจุดระเบิดทันที เกิดเป็นลูกไฟขนาดใหญ่ระเบิดสวนกลับมายังทิศทางที่อากาศไหลเข้าอย่างรุนแรง (Backdraft)

ข้อควรระวังในเชิงโครงสร้าง: อาคารประเภทโรงเบียร์มักมีเพดานสูงและติดตั้งวัสดุซับเสียง (Acoustic Foam) ซึ่งเป็นเชื้อเพลิงชั้นดีและสร้างควันพิษหนาแน่น หากเกิดอัคคีภัยในจุดที่อับอากาศ การประเมินสถานการณ์เรื่อง Backdraft จึงเป็นสิ่งแรก ๆ ที่ทีมบรรเทาสาธารณภัยต้องระวัง เพื่อไม่ให้เกิดความสูญเสียเมื่อเปิดประตูระบายควัน