ชิ้นส่วนท่อนที่ 2 ของจรวด Falcon 9 จากบริษัท SpaceX ที่ถูกปลดทิ้งหลังภารกิจส่งยานไปดวงจันทร์เมื่อปี 2025 ได้พุ่งเข้าชนพื้นผิวดวงจันทร์อย่างเป็นทางการเมื่อช่วงเช้าวันที่ 5 สิงหาคมที่ผ่านมา ด้วยความเร็วสูงถึง 8,700 กิโลเมตรต่อชั่วโมง (ราว 7 เท่าของความเร็วเสียง) สร้างหลุมอุกกาบาตใหม่และจุดชนวนการสังเกตการณ์ทางวิทยาศาสตร์ระดับโลก

สำนักข่าวต่างประเทศรายงานว่า ชิ้นส่วนขยะอวกาศน้ำหนักราว 4 ตัน ซึ่งเป็นท่อนที่สอง (Second Stage) ของจรวด Falcon 9 ได้พุ่งชนพื้นผิวดวงจันทร์บริเวณใกล้กับ แอ่งอุกกาบาตไอน์สไตน์ (Einstein Crater) ทางซีกตะวันตกของดวงจันทร์ เมื่อเวลาประมาณ 06:35 น. ตามเวลาสากล (UTC) ของวันพุธที่ 5 สิงหาคม 2026 ที่ผ่านมา

แรงกระแทกจากท่อนที่ 2 ของจรวดฟอลคอน 9 มีความยาว 12 เมตรที่พุ่งชนด้วยความเร็วสูงถึง 2.43 กิโลเมตรต่อวินาที (8,700 กม./ชม.) ปลดปล่อยพลังงานมหาศาลส่งผลให้เกิดการระเบิดของฝุ่นดินดวงจันทร์ (Regolith) ลอยฟุ้งขึ้นสู่อวกาศเป็นรัศมีกว้าง และคาดว่าจะทิ้งหลุมอุกกาบาตใหม่ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางราว 20 ถึง 30 เมตรไว้บนพื้นผิว

กล้องโทรทรรศน์ยักษ์จับสัญญาณแสงวาบ-รอยรอยธาตุ

แม้ยานสำรวจรอบดวงจันทร์ในขณะเกิดเหตุจะไม่ได้อยู่ในมุมที่ถ่ายภาพเหตุการณ์แบบเรียลไทม์ได้พอดี แต่หอสังเกตการณ์ยุโรปตอนใต้ (ESO) ในประเทศชิลี รายงานว่า กล้องโทรทรรศน์ Very Large Telescope (VLT) สามารถตรวจจับสเปกตรัมแสงวาบที่เป็นรอยนิ้วมือทางเคมีของ ก๊าซโซเดียมและลิเธียม ในกลุ่มควันฝุ่นที่ฟุ้งขึ้นนาน 5-10 นาทีหลังการชนได้สำเร็จ โดยนักดาราศาสตร์ประเมินว่า ธาตุโซเดียมมาจากชั้นหินใต้พื้นผิวดวงจันทร์ ขณะที่ธาตุลิเธียมอาจมาจากชิ้นส่วนตัวถังหรือส่วนประกอบของท่อนจรวดจากโลก

ขณะเดียวกัน ยานสำรวจรอบดวงจันทร์ ทั้ง LRO ของ NASA, Danuri ของเกาหลีใต้ และ Chandrayaan-2 ของอินเดีย กำลังเตรียมถ่ายภาพพื้นที่ดังกล่าวเพื่อนำมาเปรียบเทียบร่องรอยการเปลี่ยนแปลงของพื้นผิวดวงจันทร์ต่อไป

ย้อนรอย 19 เดือนแห่งการลอยเคว้งในอวกาศ

สำหรับท่อนชิ้นส่วนจรวดดังกล่าวถูกปล่อยขึ้นสู่อวกาศเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2025 ในภารกิจนำส่งยานลงจอดดวงจันทร์ Blue Ghost-1 และ Hakuto-R Mission 2 โดยต่างจากภารกิจวงโคจรต่ำรอบโลกที่ท่อนจรวดจะจุดเครื่องยนต์เบี่ยงทิศทางกลับมาเผาไหม้ในชั้นบรรยากาศโลก แต่ภารกิจส่งยานไปดวงจันทร์ต้องใช้พลังงานสูงจนเชื้อเพลิงถูกใช้หมดเกลี้ยง ส่งผลให้ชิ้นส่วนนี้กลายเป็นขยะอวกาศล่อยลอยอยู่ระหว่างวงโคจรโลกและดวงจันทร์นานถึง 19 เดือน

กระแทกครั้งนี้เกิดจากแรงรบกวนทางโน้มถ่วงของโลก ดวงอาทิตย์ และแรงดันจากรังสีดวงอาทิตย์ (Solar Radiation Pressure) ที่ค่อยๆ ปรับวิถีการบินจนพุ่งเข้าหาดวงจันทร์ในที่สุด ซึ่งถูกคำนวณและคาดการณ์ไว้ล่วงหน้าตั้งแต่ช่วงต้นปีโดย บิล เกรย์ (Bill Gray) นักดาราศาสตร์ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ติดตามวัตถุท้องฟ้า Project Pluto

โอกาสทางวิทยาศาสตร์และโจทย์ใหญ่เรื่องขยะอวกาศ

นักวิทยาศาสตร์ระบุว่า เหตุการณ์นี้ไม่ได้สร้างอันตรายใดๆ ต่อโลก แต่ถือเป็นโอกาสหานานทีปีหนที่นักวิจัยจะได้ศึกษาการเกิดหลุมอุกกาบาตจากการชนจริงแบบที่ทราบมวล ขนาด และเวลาตกกระทบที่แน่นอนล่วงหน้า เพื่อใช้เปรียบเทียบและเตรียมความพร้อมสำหรับการติดตั้งอุปกรณ์วัดแผ่นดินไหวบนดวงจันทร์ในอนาคต

อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์นี้ได้จุดประเด็นถกเถียงในวงการอวกาศนานาชาติอีกครั้ง เกี่ยวกับมาตรการกำจัดชิ้นส่วนจรวดใช้แล้วในภารกิจห้วงอวกาศลึก (Deep Space) เพื่อป้องกันไม่ให้ขยะอวกาศขนาดใหญ่ลอยค้างและสร้างความเสี่ยงต่อภารกิจสำรวจดวงจันทร์ที่มีแนวโน้มหนาแน่นขึ้นในอนาคต.