ภาพประกอบจากกราฟฟิกคอมพิวเตอร์

ชื่อ "อิน-จัน" ขึ้นสู่อวกาศในภารกิจแฝด 3 ครั้งแรกของโลก ย้อนกลับไปในยุคแข่งขันอวกาศอันดุเดือดเมื่อ 65 ปีก่อน สหรัฐประสบความสำเร็จส่งดาวเทียม 3 ดวง ด้วยจรวด Thor-Ablestar พิสูจน์คอนเซ็ปต์ Rideshare ที่เป็นไปได้ กับดาวเทียม 2 ดวงที่ติดกันเหมือนแฝดสยาม

เมื่อชื่อ "อิน-จัน" ทะยานสู่อวกาศในภารกิจแฝด 3 ครั้งแรกของโลก! ย้อนกลับไปในยุคแข่งขันอวกาศอันดุเดือดเมื่อ 65 ปีก่อน สหรัฐอเมริกาได้พิสูจน์แนวคิดการแชร์เที่ยวบินอวกาศ (Rideshare) สำเร็จเป็นครั้งแรก ด้วยจรวด Thor-Ablestar ที่พกพาดาวเทียมต่างภารกิจถึง 3 ดวงขึ้นสู่วงโคจรในครั้งเดียว หนึ่งในนั้นคือ "อินจัน 1" ดาวเทียมวิจัยรังสีที่มีชื่อจากภูมิปัญญาแฝดสยาม ซึ่งเกิดเหตุสลักขัดข้องจนต้องโคจรร่วมกับดาวเทียมสอดแนม GRAB-3 ในสภาพ "ตัวติดกัน" สมชื่อ ร่วมเปิดม่านประวัติศาสตร์การขนส่งอวกาศเชิงพาณิชย์ยุคใหม่ที่ยังคงส่งผลมาถึงปัจจุบัน

เมื่อ 65 ปีก่อน ในวันที่ 29 มิถุนายน ค.ศ. 1961 หรือ พ.ศ. 2504 ปีที่ผู้ใหญ่ลีตีกลองประชุม เสียงคำรามกึกก้องของจรวด ธอร์-เอเบิลสตาร์ (Thor-Ablestar) ดังทะยานออกจากฐานปล่อยยานอวกาศหมายเลข 17 อันเป็นตำนาน ณ แหลมคานาเวอรัล พร้อมนำส่งผู้โดยสารท่องอวกาศสุดพิเศษพร้อมกันถึงสามดวง ได้แก่ ทรานสิท 4เอ (Transit 4A), อินจัน 1 (Injun 1) และ แกรบ-3 (GRAB-3 หรือ Solrad 3) ปฏิบัติการในครั้งนี้ถูกบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ว่าเป็นภารกิจปล่อยดาวเทียมแบบพหุภาคี 3 ดวง (Triple-payload launch) สำเร็จเป็นครั้งแรกของโลก

จรวดธอร์-เอเบิลสตาร์ แบบสองท่อน ซึ่งได้รับการพัฒนาต่อยอดมาจากขีปนาวุธข้ามทวีประยะกลางรุ่น "ธอร์" ได้กลายมาเป็นหนึ่งในกำลังพลหลักยุคบุกเบิกของสหรัฐอเมริกา ทั้งในภารกิจสำรวจอวกาศและภารกิจด้านความมั่นคงแห่งชาติ

ย้อนกลับไปในช่วงที่สงครามเย็นและสงครามอวกาศกำลังทวีความร้อนแรงอย่างถึงขีดสุด การล้มลุกคลุกคลานลองผิดลองถูกกับตระกูลจรวดหลากรุ่นของสหรัฐอเมริกาได้เริ่มผลิดอกออกผลเป็นความสำเร็จครั้งประวัติศาสตร์ ในเช้าวันที่ 29 มิถุนายน ค.ศ. 1961 เหนือฐานปล่อยยานอวกาศหมายเลข 17 ณ แหลมคานาเวอรัล เสียงคำรามกึกก้องของจรวดขับดัน "ธอร์-เอเบิลสตาร์" (Thor-Ablestar) ดัดแปลงจากขีปนาวุธระยะกลาง ได้พุ่งทะยานแหวกม่านฟ้าขึ้นสู่อวกาศพร้อมกับสร้างหมุดหมายใหม่ที่โลกต้องตะลึง ด้วยการบันทึกประวัติศาสตร์เป็นภารกิจปล่อยดาวเทียมแบบพหุภาคี 3 ดวงเข้าสู่วงโคจรพร้อมกันในจรวดลำเดียว หรือ Triple-payload launch สำเร็จเป็นครั้งแรกของโลก

เบื้องหลังส่วนหัวของจรวดลำนี้ ไม่ได้มีเพียงแค่การโชว์ศักยภาพทางเทคโนโลยีการแชร์เพย์โหลดเหนือคู่แข่งอย่างสหภาพโซเวียตเท่านั้น แต่ยังเป็นการบรรทุกเอา 3 ภารกิจระดับเปลี่ยนโลกขึ้นไปพร้อมๆ กัน ซึ่งดาวเทียมแต่ละดวงต่างสร้างบทสรุปและผลผลิตอันทรงคุณค่าในแบบฉบับของตัวเอง

ในยุคแรกของการท่องอวกาศ การส่งจรวด 1 ลำต่อดาวเทียม 1 ดวง ถือเป็นเรื่องปกติ แต่มีต้นทุนที่สูงมาก การที่วิศวกรออกแบบส่วนหัว (Payload Fairing) ของ Thor-Ablestar ให้สามารถซ้อนดาวเทียมได้ถึง 3 ดวง ได้พิสูจน์ให้เห็นว่า "จรวด 1 ลำ ไม่จำเป็นต้องรับภารกิจเดียว"

อีกหนึ่งความลับที่ทำให้ Thor-Ablestar สามารถส่งดาวเทียมหลายดวงไปลงคนละตำแหน่งหรือปรับวงโคจรได้ คือการเป็นจรวดท่อนบน (Upper Stage) รุ่นแรกๆ ของโลกที่มีเครื่องยนต์ชนิด จุดระเบิดซ้ำกลางอวกาศได้ (Restart Capability) โดย รอบแรก จุดเครื่องยนต์เพื่อผลักดันเพย์โหลดขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศและดับเครื่องปล่อยให้ลอยตัว (Coasting) และ รอบสอง จุดเครื่องยนต์อีกครั้งกลางอวกาศเพื่อปรับแต่งวงโคจรให้กลมและแม่นยำ ก่อนทำการปล่อยดาวเทียม

ดาวเทียมหลักอย่าง ทรานสิท 4เอ (Transit 4A) ได้รับการบันทึกว่าเป็นดาวเทียมดวงแรกของโลกที่ใช้แหล่งพลังงานความร้อนจากกัมมันตรังสี (SNAP-3 RTG) มันปฏิบัติภารกิจในการส่งสัญญาณนำทางอย่างเข้มแข็งต่อเนื่องยาวนานกว่า 11 ปี จนกระทั่งยุติการทำงานในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1972 สิ่งที่ได้จาก Transit 4A คือการวางรากฐานอันมั่นคงให้แก่ระบบนำทางเรือดำน้ำนิวเคลียร์และเรือรบของกองทัพเรือสหรัฐฯ ซึ่งกลายเป็นบรรพบุรุษทางเทคโนโลยีที่ส่งต่อมาสู่ระบบระบุตำแหน่งบนโลกหรือ GPS ที่เราใช้กันในปัจจุบัน

ขณะที่ดาวเทียมสำรวจรังสี อินจัน 1 (Injun 1) จากมหาวิทยาลัยไอโอวา ซึ่งมีชื่อขานรับตามตำนานแฝดสยามอิน-จัน ได้ประกบติดไปกับดาวเทียมสอดแนมสัญญาณเรดาร์ความลับสูงอย่าง แกรบ-3 (GRAB-3 หรือ Solrad 3) แม้ในนาทีที่เข้าสู่วงโคจร สลักปล่อยตัวจะเกิดเหตุขัดข้องจนทำให้ดาวเทียมอินจัน 1 ไม่สามารถแยกตัวออกจากแกรบ-3 ได้ และต้องโคจรร่วมกันไปในสภาพ "ตัวติดกัน" สมชื่อแฝดสยามก็ตาม แต่นั่นก็ไม่ได้ทำให้ประสิทธิภาพลดลงเลยแม้แต่น้อย

ดาวเทียมแฝดสยามคู่นี้ปฏิบัติภารกิจร่วมกันในอวกาศได้นานราว 10 เดือน ก่อนที่ระบบแบตเตอรี่และพลังงานจะเริ่มหมดลงจนหยุดการส่งสัญญาณไปในเดือนเมษายน ค.ศ. 1962 ตลอดช่วงเวลาดังกล่าว อินจัน 1 ได้มอบข้อมูลวิทยาศาสตร์ชิ้นสำคัญเกี่ยวกับการวัดความเข้มของแถบรังสีแวนอัลเลน (Van Allen Radiation Belt) ปรากฏการณ์ออโรรา และอนุภาครังสีคอสมิกที่กระทบต่อชั้นบรรยากาศโลก ส่วนแกรบ-3 ก็ประสบความสำเร็จอย่างงดงามในการทำหน้าที่เป็น "ดวงตาสวรรค์" รวบรวมข้อมูลคลื่นวิทยุและสัญญาณเรดาร์ป้องกันภัยทางอากาศของสหภาพโซเวียต ซึ่งนับเป็นจุดเริ่มต้นอย่างเป็นทางการของโครงการสอดแนมทางอวกาศยุคแรกของสหรัฐฯ

แม้ดาวเทียมทั้งสามจะหยุดการทำงานและปลดระวางไปนานหลายทศวรรษแล้ว แต่ซากของพวกมันยังคงล่องลอยอยู่ในวงโคจรรอบโลก เป็นอนุสรณ์แห่งความสำเร็จอันคลาสสิกที่สะท้อนว่า ภายใต้แรงกดดันทางการเมืองและการแข่งขันอันเข้มข้น นวัตกรรม วิทยาศาสตร์ และความมั่นคง สามารถพุ่งทะยานไปข้างหน้าพร้อมกันได้อย่างน่าทึ่ง.