อะไรคือสาเหตุ ธารน้ำแข็งถล่ม น้ำท่วมฉับพลันในเนปาล-ทิเบต ทำให้มีผู้เสียชีวิต และสูญหาย จำนวนมาก ...

จากรายงานเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2026 กับคำถาม อะไรคือสาเหตุของน้ำท่วมฉับพลันครั้งมหาศาลในเนปาลและทิเบต?

มวลน้ำท่วมฉับพลันอันพัดพินาศที่พัดผ่านชุมชนชายแดนเนปาลและทิเบต ได้เพิ่มความหวาดกลัวว่า "วิกฤตสภาพภูมิอากาศ (Climate Crisis)" กำลังส่งผลให้โครงสร้างทางธรณีวิทยาในพื้นที่ภูเขาสูงและขั้วโลกขาดความมั่นคง ซึ่งกำลังเป็นภัยคุกคามชีวิตของผู้คนนับล้าน

เกิดอะไรขึ้นกันแน่?

• จุดเริ่มต้น: ภาพถ่ายดาวเทียมบ่งชี้ว่า สาเหตุหลักมาจาก การถล่มของธารน้ำแข็ง (Glacier collapse) บนความสูงของเทือกเขาหิมาลัย โดยมวลน้ำแข็งขนาดมหึมาได้หักถล่มลงมาจากลาดเขาทางทิศเหนือของยอดเขา Langtang Lirung (ความสูงกว่า 7,000 เมตร)

• ความเข้าใจผิดเรื่องแผ่นดินไหว: ในตอนแรกมีการรายงานว่าเกิดแผ่นดินไหวขนาด 4.4 แต่ต่อมาสำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ (USGS) ยืนยันว่า คลื่นสั่นสะเทือนระดับเทียบเท่าแผ่นดินไหวขนาด 5.2 นั้น จริงๆ แล้วเกิดจากพลังงานกระแทกอันมหาศาลของกำแพงน้ำแข็งและหินที่พังทลายลงมา ไม่ใช่แผ่นดินไหวจากเปลือกโลก

• เส้นทางการไหลล้างผลาญ: หิมะ น้ำแข็ง และหินที่ถล่มลงมาได้พาเอาเศษหินและตะกอนปิดกั้นและทะลักเข้าสู่แม่น้ำ Lhende Khola ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำ Bhotekoshi และแม่น้ำ Trishuli เกิดเป็นกำแพงโคลน น้ำ และน้ำแข็งที่ไหลลงมาด้วยความเร็วสูง เข้าทำลายอาคาร บ้านเรือน สะพาน และถนนหนทาง

ธารน้ำแข็งถล่มได้อย่างไร? (กลไกทางวิทยาศาสตร์)

นักวิทยาศาสตร์กำลังวิเคราะห์กลไกทางกายภาพอย่างละเอียด แต่จุดเชื่อมโยงสำคัญชี้ไปที่ สภาวะโลกร้อน (Global Heating) ที่เกิดจากการเผาไหม้ก๊าซ น้ำมัน และถ่านหิน ซึ่งเข้าไปบั่นทอนความแข็งแรงของธารน้ำแข็งและชั้นดินเยือกแข็งคงตัว (Permafrost)

1 อุณหภูมิที่สูงขึ้นอย่างผิดปกติ (Extreme Heat):

◦ ก่อนหน้าเหตุการณ์ถล่มเพียง 2 วัน อุณหภูมิพื้นดินในบริเวณใกล้เคียงพุ่งสูงที่สุดในรอบ 2 ปี

◦ ดร. แฮมิช พริตชาร์ด (Dr. Hamish Pritchard) นักธารน้ำแข็งวิทยาจาก British Antarctic Survey อธิบายว่า "อุณหภูมิที่สูงขึ้นเหล่านี้ทำให้ชั้นหิมะอ่อนแอลง น้ำไหลลงไปสะสมตามรอยแยก และละลาย 'น้ำแข็ง' ที่ทำหน้าที่เสมือนกาวกาวประสานระหว่างหินกับธารน้ำแข็งให้หลุดออกจากกัน"

2 เปรียบเสมือน "กาวละลาย":

◦ ดร. ริชาร์ด วอลเลอร์ (Dr. Richard Waller) อาจารย์ด้านภูมิศาสตร์กายภาพจากมหาวิทยาลัย Keele อธิบายว่า ภูเขาสูงเปรียบเสมือน "หินฐานที่แตกหักซึ่งถูกยึดประสานเข้าด้วยกันด้วยรอยต่อที่เต็มไปด้วยน้ำแข็ง"

◦ เมื่อชั้นดินเยือกแข็งและน้ำแข็งในรอยต่อเหล่านี้ละลาย ภูเขาจะสูญเสียความเสถียร นำไปสู่การพังทลายลงมาอย่างรุนแรงแบบวิกฤต

3 มรสุมและภูมิประเทศที่เปราะบาง:

◦ ช่วงฤดูมรสุมส่งผลให้ดินอุ้มน้ำจนอิ่มตัวและระดับน้ำในแม่น้ำสูงขึ้นอยู่แล้ว เมื่อรวมกับการถล่มของธารน้ำแข็ง มวลโคลนและน้ำจึงเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูง มีความหนาแน่นคล้าย "คอนกรีตเหลว" ทำให้ผู้คนไม่สามารถวิ่งหนีได้ทัน

ผลกระทบระยะยาวและคำเตือนจากนักวิทยาศาสตร์

• ในพื้นที่ลุ่มน้ำ Langtang อัตราการสูญเสียธารน้ำแข็งเพิ่มขึ้นมากกว่า 4 เท่าตัวนับตั้งแต่ปี 1964

• เหตุการณ์ลักษณะนี้มิได้เกิดขึ้นเฉพาะที่เนปาล แต่เคยเกิดขึ้นแล้วในหลายพื้นที่ทั่วโลก ตั้งแต่เทือกเขาแอลป์ (Alps) ไปจนถึงเทือกเขาแอนดีส (Andes)

• นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า การละลายของธารน้ำแข็งไม่เพียงแต่ก่อให้เกิดภัยพิบัติน้ำท่วมและดินโคลนถล่มฉับพลันเท่านั้น แต่ในระยะยาวจะกระทบต่อแหล่งน้ำดื่มและแม่น้ำสายหลักของเอเชีย (เช่น แม่น้ำคงคา และแม่น้ำพรหมบุตร) ซึ่งผู้คนนับร้อยล้านชีวิตต้องพึ่งพา

ที่มาข้อมูล : The Guardian