ย้อนรอยปฏิบัติการลับ ปี 1961 ภารกิจบินเจาะเมฆชนตาพายุเฮอริเคนระดับ 130 น็อตของเครื่องบินทิ้งระเบิด A3D-2 สกายวอร์ริเออร์ จุดเริ่มต้นของเทคนิคดัดแปรสภาพอากาศด้วย ‘ซิลเวอร์ไอโอไดด์’ สยบภัยธรรมชาติ สู่เทคโนโลยี "ยิงสลายลูกเห็บ" ของหน่วยบินฝนหลวงไทย

หากย้อนกลับไปในช่วงสงครามเย็น วงการวิทยาศาสตร์และการทหารของสหรัฐอเมริกา ไม่เพียงแต่ทุ่มเทงบประมาณไปกับการแข่งขันด้านอวกาศหรือยุทโธปกรณ์รบเท่านั้น แต่ยังได้ริเริ่มแนวคิดสุดชาญฉลาดในการ "สยบภัยธรรมชาติ" ด้วยการใช้เทคโนโลยีการดัดแปรสภาพอากาศ (Weather Modification) ซึ่งภารกิจประวัติศาสตร์ครั้งนั้นได้กลายมารากฐานสำคัญที่ส่งอิทธิพลต่อปฏิบัติการยับยั้งลูกเห็บของหน่วยบินฝนหลวงในประเทศไทยจนถึงปัจจุบัน

จุดเริ่มต้น นักรบแห่งเวหาบินฝ่าเมฆา ปฏิบัติการท้าชนเฮอริเคน 'Esther' (1961)

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 1961 เมื่อพายุเฮอริเคน "เอสเธอร์" (Hurricane Esther) ซึ่งเป็นพายุลูกแรกในประวัติศาสตร์ที่ถูกตรวจพบจากอวกาศโดยดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา  TIROS III ได้หมุนตัวเกรี้ยวกราดอยู่กลางมหาสมุทรแอตแลนติก ด้วยความเร็วลมสูงถึง 130 น็อต (ราว 240 กิโลเมตรต่อชั่วโมง)

กองทัพเรือสหรัฐฯ (US Navy) ร่วมกับกรมอุตุนิยมวิทยา และทีมนักวิจัยจากศูนย์ทดสอบอาวุธระดับตำนาน China Lake จึงได้ตัดสินใจส่งเครื่องบินทิ้งระเบิดประจำเรือบรรทุกเครื่องบินแบบ A3D-2 Skywarrior (หมายเลข 550) ทะยานขึ้นจากฐานทัพในเปอร์โตริโก บินไต่ระดับความสูงขึ้นไปถึง 44,000 ฟุต เหนือสภาวะอากาศอันบ้าคลั่ง พร้อมกับอาวุธลับพิเศษ Project Cyclops ที่ถูกพัฒนาขึ้นมาแบบใหม่ โดยนักวิทยาศาสตร์และวิศวกรจาก NOTS (Naval Ordnance Test Station) ของสหรัฐอเมริกา เพื่อใช้ในการทดลองดัดแปรสภาพอากาศและลดความรุนแรงของพายุเฮอร์ริเคน

เมื่อเข้าสู่ใจกลางพายุ เรือโท Frank Baty นักบินและวิศวกรจาก ศูนย์ Naval Air Warfare Center Weapons Division China Lake รัฐแคลิฟอร์เนีย ได้ทำการทิ้งแคปซูล Project Cyclops ที่เป็นระเบิดสารเคมี "ซิลเวอร์ไอโอไดด์" (Silver Iodide) บรรจุทรงกระบอกสีส้มสดจำนวน 8 ลูก เข้าไปในกำแพงตาพายุ (Eyewall) โดยตรง แคปซูลแต่ละลูกจะกางร่มชูชีพและพ่นควันซิลเวอร์ไอโอไดด์เข้มข้นออกมาตลอดทาง เพื่อกระตุ้นให้หยดน้ำความเย็นจัดในเมฆจับตัวเป็นผลึกน้ำแข็งอย่างรวดเร็ว

ผลลัพธ์จากลูกตาของเครื่องบินสังเกตการณ์ที่บินตามหลังมา ต้องจดบันทึกไว้เป็นประวัติศาสตร์ "รูปทรงตาพายุเปลี่ยนจากทรงกระบอกกลายเป็นรูปทรงถ้วย ความเร็วลมกระโชกแรงลดลงทันทีจาก 130 น็อต เหลือเพียง 100 น็อต" ความสำเร็จครั้งนี้กลายเป็นจุดกำเนิดของ "โครงการสโตร์มฟิวรี" (Project Stormfury) โครงการวิจัยดัดแปรสภาพอากาศระดับชาติของสหรัฐฯ ที่ดำเนินมาอย่างยาวนานนับทศวรรษ

จากความสำเร็จของปฏิบัติการปูทางในปี 1961 รัฐบาลสหรัฐฯ จึงได้อนุมัติงบประมาณและอนุมัติจัดตั้ง Project Stormfury ขึ้นอย่างเป็นทางการใน ปี ค.ศ. 1962 (หนึ่งปีให้หลัง) โดยเป็นโครงการร่วมระหว่าง US Navy กับ ESSA/NOAA เพื่อทำการวิจัยและสลายพายุเฮอริเคนอย่างเป็นระบบยาวนานจนถึงทศวรรษ 1980 แม้ว่าในภายหลัง (ช่วงกลางทศวรรษ 1980) วงการวิทยาศาสตร์จะพิสูจน์ได้ว่าวิธีนี้ไม่ได้ผลจริง เนื่องจากพายุเฮอร์ริเคนมีน้ำแข็งตามธรรมชาติอยู่มากพออยู่แล้ว และการเปลี่ยนแปลงความรุนแรงเป็นไปตามวัฏจักรธรรมชาติของพายุเอง แต่ข้อมูลที่เก็บได้จากโครงการนี้ช่วยพัฒนาแบบจำลองการพยากรณ์พายุในปัจจุบัน

จากฝั่งแอตแลนติก สู่ผืนฟ้าเมืองไทย การต่อยอดฝนหลวงยับยั้งลูกเห็บ

หลักการทางวิทยาศาสตร์ในการใช้ "ซิลเวอร์ไอโอไดด์" เข้าไปแย่งชิงการควบแน่นของหยดน้ำในอากาศที่ China Lake บุกเบิกไว้ เมื่อกว่า 60 ปีก่อน ไม่ได้หยุดอยู่แค่การสลายพายุหมุนในอเมริกา แต่มันได้ถูกนำมาประยุกต์ใช้อย่างทรงประสิทธิภาพภายใต้ โครงการพระราชดำริฝนหลวง ของประเทศไทย

ในทุกช่วงเปลี่ยนผ่านฤดูกาล โดยเฉพาะฤดูร้อน พื้นที่ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย มักประสบปัญหาพายุฤดูร้อนและ "ลูกเห็บ" ตกใส่บ้านเรือนและแปลงเกษตรกรรม สร้างความเสียหายมหาศาล เมฆพายุชนิด คิวมูโลนิมบัส (Cumulonimbus) ที่ก่อตัวสูงลิ่วในระดับ 20,000–30,000 ฟุตขึ้นไป คือตัวการหลักที่พัดเอาหยดน้ำขึ้นไปกระแทกกับความเย็นจัดจนรวมตัวกลายเป็นก้อนน้ำแข็งยักษ์ทิ้งตัวลงมา

กรมการบินฝนหลวงและการเกษตร จึงได้นำเอาเครื่องบินโจมตีเบาแบบ Alpha Jet (ซึ่งโอนย้ายมาจากกองทัพอากาศ) มาทำหน้าที่ไม่ต่างจากเครื่องบิน Skywarrior ในอดีตของ ทร. สหรัฐฯ

Alpha Jet กับภารกิจยิงเจาะยอดเมฆ

ด้วยขีดความสามารถของเครื่องบินไอพ่น Alpha Jet ที่สามารถทำความเร็วและไต่ระดับความสูงได้ดีเยี่ยม นักบินฝนหลวงจะบินเจาะขึ้นไปถึงส่วนยอดของกลุ่มเมฆพายุความเย็นจัด จากนั้นจะทำการยิง พลุกระสุนซิลเวอร์ไอโอไดด์ (Silver Iodide Flares) จากพ็อดใต้ปีกเข้าสู่ใจกลางแกนกลางเมฆโดยตรง

อนุภาคของซิลเวอร์ไอโอไดด์จะเข้าไปทำหน้าที่เป็น "นิวเคลียสควบแน่น" (Ice Nuclei) ปริมาณมหาศาล กระจายตัวไปแย่งชิงอนุภาคน้ำในก้อนเมฆ ส่งผลให้ก้อนน้ำแข็งที่กำลังก่อตัวถูกแย่งน้ำและกลายเป็นเพียงผลึกน้ำแข็งขนาดเล็กๆ ปริมาณมาก แทนที่จะรวมตัวกันเป็นก้อนลูกเห็บขนาดใหญ่ และเมื่อผลึกน้ำแข็งเล็กๆ เหล่านี้ร่วงตกลงผ่านชั้นบรรยากาศที่อบอุ่นด้านล่าง ก็จะละลายกลายเป็น "หยดน้ำฝน" ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้พื้นที่เกษตรกรรม แทนที่จะกลายเป็นลูกเห็บทำลายล้างบ้านเรือนของประชาชน

บทสรุปแห่งนวัตกรรมข้ามยุค

จากภาพประวัติศาสตร์ในปี 1961 ของการบินฝ่าตาพายุเฮอริเคนโดย ทร. สหรัฐฯ สู่ภาพของนักบินฝนหลวงไทยที่บินนำเครื่อง Alpha Jet เข้ายิงสลายเมฆลูกเห็บเหนือน่านฟ้าไทยในปัจจุบัน คือตัวอย่างอันงดงามของการนำมรดกทางเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์การบิน มาปรับใช้เพื่อปกป้องชีวิตและทรัพย์สินของมนุษย์อย่างแท้จริง.