‘Make Mud, Not War!’ ย้อนรอย ‘Project Popeye’ แฟ้มลับสุดยอดช่วงสงครามเย็น กับปฏิบัติการขนส่งสารเคมีข้ามโลกมาลงฐานทัพลับในไทย เปลี่ยนฝูงบิน WC-130 และซิลเวอร์ไอโอไดด์จากการสลายพายุ สู่การยืดฤดูกาลมรสุมตัดขาดสายส่งกำลังบำรุงศัตรูเหนือเส้นทางโฮจิหมินห์

เมื่อพูดถึงการดัดแปรสภาพอากาศ (Weather Modification) คนส่วนใหญ่มักนึกถึงภารกิจบรรเทาภัยธรรมชาติอย่างการทำฝนหลวงหรือการสลายลูกเห็บ แต่ในยุคสงครามเย็นที่สองมหาอำนาจเชือดเฉือนกันด้วยเทคโนโลยี สายตาของกองทัพสหรัฐฯ ไม่ได้มองการควบคุมฟ้าฝนเป็นเพียงเครื่องมือทางมนุษยธรรมเท่านั้น แต่มันคือ "อาวุธไร้รูป" ที่มีอานุภาพทำลายล้างสูงส่งทางยุทธศาสตร์

ชนวนจุดประกาย: จากชัยชนะเหนือเฮอริเคน สู่ความคิดครอบครองฟ้า

จุดเริ่มต้นของความทะเยอทะยานนี้ ต้องย้อนไปในช่วงต้นทศวรรษ 1960 เมื่อนักวิทยาศาสตร์จากศูนย์ทดสอบอาวุธกองทัพเรือสหรัฐฯ China Lake ในแคลิฟอร์เนีย ได้ประสบความสำเร็จอย่างงดงามจากการทดลองโปรยสารเคมี ซิลเวอร์ไอโอไดด์ (Silver Iodide) ใส่ใจกลางพายุเฮอริเคน Esther ในปี 1961 ซึ่งพิสูจน์ให้โลกเห็นว่ามนุษย์สามารถเปลี่ยนโครงสร้างพายุและลดความเร็วลมได้จริง จนนำไปสู่การก่อตั้ง Project Stormfury ในปี 1962 เพื่อศึกษากลไกการสยบภัยธรรมชาติอย่างเป็นระบบ

แต่ในมุมมองของนักยุทธศาสตร์ในเพนตากอน (Pentagon) ความสำเร็จของ Stormfury ได้จุดประกายคำถามที่น่าพรั่นพรึงกว่านั้น

"หากเราสามารถสั่งให้พายุสงบลงได้... เหตุใดเราจะสั่งให้ฟ้าฝนตกถล่มใส่เส้นทางลำเลียงของศัตรู จนกลายเป็นโคลนตมตัดขาดการส่งกำลังบำรุงไม่ได้?" ทั้งหมดนี้นำมาสู่ความตั้งใจที่จะเปลี่ยน "การปรับสภาพอากาศเพื่อป้องกัน" ให้กลายเป็น "การควบคุมสภาพอากาศเพื่อโจมตี" (Weather Control / Environmental Warfare) จึงเกิดขึ้นอย่างเป็นทางการ

การเดินทางของสารเคมีข้ามโลก จากอ่าวโมฮาวี สู่สมรภูมิเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

เพื่อให้ยุทธการลับการสร้างฝนดำเนินไปได้อย่างต่อเนื่อง สหรัฐฯ ต้องสร้าง "เส้นทางโลจิสติกส์ข้ามโลก" ที่ปิดเป็นความลับขั้นสูงสุด สารเคมีพิเศษทั้ง ซิลเวอร์ไอโอไดด์ (Silver Iodide) และ เลดไอโอไดด์ (Lead Iodide) ที่บรรจุในรูปแบบพลุกระสุนและแคปซูลยิง ถูกวิจัยและผลิตส่งตรงมาจากศูนย์วิจัย China Lake กลางทะเลทรายแคลิฟอร์เนีย

จากนั้น กระสุนสารเคมีมหาศาลจะถูกลำเลียงด้วยเครื่องบินขนส่งยักษ์ ข้ามมหาสมุทรแปซิฟิก มาลงที่ ฐานทัพเรืออันเดอร์เซน (Andersen Air Force Base) บนเกาะกวม ซึ่งทำหน้าที่เป็นศูนย์คลังอาวุธและจุดพักยุทโธปกรณ์ขนาดใหญ่ ก่อนจะถูกส่งต่อด้วยเที่ยวบินขนส่งพิเศษเข้าสู่ ประเทศไทย ซึ่งถูกเลือกให้เป็น "ยุทธภูมิหลังบ้าน" สำหรับเก็บซ่อนและติดตั้งสารเคมีเข้ากับตัวเครื่องบินในแต่ละวัน

ฝูงบินล่าพายุ 54th WRS กับฐานทัพลับในไทย

ในขณะที่โลกภายนอกรับรู้เพียงว่า กองทัพอากาศสหรัฐฯ (USAF) สั่งการฝูงบิน 54th Weather Reconnaissance Squadron (54th WRS) มาประจำการในประเทศไทยเพื่อภารกิจ "สำรวจสภาพอากาศทางทหาร" แต่ในความเป็นจริง ฝูงบินนี้คือ "หน่วยบินพิเศษ" ที่ได้รับภารกิจรหัสลับขั้นสูงสุดภายใต้ชื่อ Project Popeye (หรือรหัสสื่อสารภายในว่า Motorpool)

ฐานทัพอากาศอุดร (Udorn RTAFB): ถูกใช้เป็นศูนย์บัญชาการหลักและที่ตั้งของฝูงบิน C-130 Hercules และ WC-130 ที่ได้รับการดัดแปลงติดตั้งพ็อดยิงพลุสารเคมีใต้ลำตัวและปีก

ฐานทัพอากาศนครพนม (Nakhon Phanom RTAFB): ใช้เป็นฐานบินส่วนหน้า ประสานข้อมูลการข่าวกรองและเส้นทางบินข้ามแดน

ฐานทัพอากาศอุบล (Ubon RTAFB): ในบางช่วงเวลามีการนำเครื่องบินขับไล่ F-4C Phantom II มาดัดแปลงพ็อดยิงสารเคมี บินประกบออกทำภารกิจเร่งด่วนในพื้นที่เสี่ยงสูง

สโลแกนลับของปฏิบัติการนี้สั้น กระชับ แต่แฝงความร้ายกาจ: "Make Mud, Not War" (สร้างโคลน แทนการรบ)

ยุทธการสร้างโคลนตมเหนือเส้นทางโฮจิหมินห์

ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1967 ถึง 1972 เครื่องบิน C-130 จากฐานทัพอากาศอุดรธานี ได้บินทะยานออกจากไทยทะลุข้ามพรมแดนเข้าสู่น่านฟ้าลาวและเวียดนามเหนือมากกว่า 2,600 เที่ยวบิน ท่ามกลางม่านเมฆมรสุม นักบินฝนหลวงสายเลือดทหารจะยิงพลุกระสุนสารเคมีมากกว่า 47,000 นัด เข้าสู่แกนกลางของกลุ่มเมฆ เพื่อเร่งเร้าให้เกิดฝนตกหนักอย่างผิดธรรมชาติ

เป้าหมายหลักคือการ ยืดอายุฤดูมรสุม (Monsoon Season) เหนือเส้นทางยุทธศาสตร์ โฮจิหมินห์ (Ho Chi Minh Trail) ให้ออกไปอีก 30 ถึง 45 วัน สายฝนที่ตกหนักไม่หยุดหยิดเปลี่ยนถนนดินเกวียนและทางเดินป่าให้กลายเป็นทะเลโคลนตม สะพานไม้ถูกน้ำป่าพัดขาด ตลิ่งเกิดดินสไลด์ปิดเส้นทาง ตัดขาดสายส่งกำลังบำรุง ยุทโธปกรณ์ และเสบียงอาหารของฝ่ายเวียดนามเหนือลงอย่างหนักหน่วง

ฝันร้ายทางจริยธรรม และจุดจบของอาวุธธรรมชาติ

ปฏิบัติการลับนี้ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องยาวนานถึง 5 ปี จนกระทั่งในปี 1971 แจ็ค แอนเดอร์สัน (Jack Anderson) นักข่าวสืบสอบสวนชื่อดังชาวอเมริกัน ได้นำเอกสารลับออกมาตีพิมพ์แฉสู่สาธารณชน ข่าวเรื่องการใช้ "สงครามสภาพอากาศ" (Weather Warfare) สร้างความตื่นตระหนกและเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงจากทั้งสภาคองเกรสและประชาคมโลก เนื่องจากเป็นการแทรกแซงวัฏจักรธรรมชาติที่ไร้ขอบเขต และส่งผลกระทบต่อชีวิตของชาวบ้านบริสุทธิ์ในระยะยาว

แรงกดดันมหาศาลบังคับให้เพนตากอนต้องสั่งระงับโครงการทั้งหมดในเดือนกรกฎาคม 1972 และนำไปสู่การที่องค์การสหประชาชาติ (UN) ร่วมกันลงนามใน อนุสัญญา ENMOD (Environmental Modification Convention) ในปี 1977 เพื่อห้ามไม่ให้ประเทศใดนำเทคโนโลยีการดัดแปรสภาพอากาศมาใช้เป็นอาวุธสงครามโดยเด็ดขาด

มรดกข้ามยุคสมัย

เมื่อสงครามสิ้นสุดลง ฝูงบิน 54th WRS ถูกย้ายออกจากไทยไปประจำการที่เกาะกวม ก่อนจะถูกปรับโครงสร้างและส่งต่อมรดกสายเลือด "นักล่าพายุ" ไปยังฝูงบิน 53rd Weather Reconnaissance Squadron ("Hurricane Hunters") ในปัจจุบัน ซึ่งใช้เครื่องบิน WC-130J Super Hercules บินเจาะตาพายุเพื่อการวิจัยและเตือนภัยมนุษยชาติ

เรื่องราวจาก Project Stormfury สู่ Project Popeye ที่มีไทยเป็นหนึ่งในฉากหลังสำคัญ จึงเป็นอนุสรณ์เตือนใจในประวัติศาสตร์สงครามเย็น ว่าเทคโนโลยีซิลเวอร์ไอโอไดด์เดียวกัน เมื่อถูกใช้โดยนักอุตุนิยมวิทยา มันคือเกราะป้องกันภัยธรรมชาติ... แต่เมื่อถูกส่งผ่านฝูงบินรบ มันกลับกลายเป็นอาวุธไร้เงาที่มนุษย์ใช้พยายามควบคุมฟ้าดินในสมรภูมิรบอย่างน่าพรั่นพรึง.