สจล.เปิดแผนตั้งศูนย์วิจัยศึกษาและพัฒนาโกโก้ไทย-รัสเซีย เพื่อเป็นศูนย์เรียนรู้ ปลูกสายพันธุ์ให้เหมาะกับพื้นที่ โดยร่วมมือกับ Fort Asia และ Fort Argo พร้อมสร้างโครงข่ายวิสาหกิจชุมชนภาคเหนือและใต้ เพื่อเซ็ตมาตรฐานการหมักและตรวจสอบย้อนกลับ สำหรับส่งออกทั่วโลก

เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) เปิดแผนสร้าง “ศูนย์ศึกษาวิจัยและพัฒนาโกโก้ ไทย-รัสเซีย” โดยประกาศร่วมมือและมีการลงนาม MOU กับ  Fort Asia และ Fort Argo ในการทำศูนย์กลางด้านข้อมูลและการเรียนรู้สายพันธุ์โกโก้อุตสาหกรรมที่เหมาะสมกับพื้นที่ พร้อมวางโครงสร้างเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนในภาคเหนือและภาคใต้ เพื่อสร้างมาตรฐานการหมัก และระบบการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) รองรับผลผลิตจากเกษตรกรไทย ด้วยราคารับซื้อที่เป็นธรรม รองรับการส่งออกโกโก้ไปตลาดทั่วโลก

รองศาสตราจารย์ ดร.คมสัน มาลีสี อธิการบดี สจล. กล่าวว่า ทาง สจล. มีบทบาทในการสร้างและพัฒนาองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ควบคู่กับการผลิตกำลังคนคุณภาพ เพื่อให้องค์ความรู้สามารถนำไปประยุกต์ใช้และต่อยอดในภาคอุตสาหกรรมและภาคสังคมได้อย่างเป็นรูปธรรม รองรับการทำงานในโลกเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ในโอกาสที่ สจล.ได้ร่วมมือในโครงการโกโก้ระหว่างประเทศไทยและสหพันธรัฐรัสเซียในการจัดตั้ง “ศูนย์วิจัยโกโก้ไทย-รัสเซีย” จะก่อให้เกิดการวิจัยและพัฒนาโกโก้ จะช่วยยกระดับทั้งปริมาณและคุณภาพของผลผลิต โดยมุ่งเน้นความยั่งยืน และการสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านการผลิตโกโก้อินทรีย์

ด้าน ศาสตราจารย์ ดร.เกษม สร้อยทอง ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเกษตรอินทรีย์ยุคใหม่ สจล. เปิดเผยว่า สถาบันวิจัยเกษตรอินทรีย์ยุคใหม่ สจล. จะเป็นผู้นำด้านนวัตกรรมเกษตรอินทรีย์แบบครบวงจร ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ และยังให้บริการด้านการรับรองมาตรฐานอินทรีย์ ร่วมกับมูลนิธิ Earthsafe และสมาคมเทคโนโลยีการเกษตรแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Association of Agricultural Technology in Southeast Asia) หรือ AATSEA

สำหรับการจัดตั้งศูนย์วิจัยและพัฒนาโกโก้อินทรีย์ระหว่างประเทศไทยและรัสเซีย ที่ สจล.วิทยาเขตชุมพรเขตรอุดมศักดิ์ จ.ชุมพร นั้นเป็นสถานที่ที่เหมาะสมสำหรับการจัดตั้งศูนย์ เนื่องจากมีพื้นที่และสิ่งอำนวยความสะดวกที่เพียงพอ รองรับการดำเนินงานด้านการวิจัยและพัฒนา จะก่อให้เกิดประโยชน์ร่วมกันแก่ทั้งสองประเทศ ทั้งในด้านการพัฒนาสายพันธุ์โกโก้ เทคโนโลยีการหมัก กระบวนการแปรรูป และจะทำหน้าที่เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านโกโก้อินทรีย์ เพื่อสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพของนักวิจัยและเกษตรกร อีกด้วยและหัวใจสำคัญของศูนย์วิจัยฯ คือการศึกษาและคัดแยกสายพันธุ์ที่เหมาะสมกับภูมิศาสตร์ของไทย โดยแบ่งการดำเนินงานเป็น 2 พื้นที่หลัก คือ

1. ภาคเหนือ (เชียงใหม่) เป็นพื้นที่การเรียนรู้การพัฒนาสายพันธุ์รวมถึงการรับรองพื้นที่เกษตรอินทรีย์ ซึ่ง สจล. ร่วมกับ วิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์สวนบัวนวล (ต.สันผีเสื้อ อ.เมือง จ.เชียงใหม่) จัดตั้งศูนย์การเรียนรู้เพื่อศึกษาการกระจายและจำหน่ายต้นพันธุ์ที่เหมาะกับสภาพอากาศภาคเหนือ และเป็นจุดแปรรูปและรวบรวม ในการพัฒนาวิสาหกิจใน อ.สันป่าตอง ให้เป็นจุดรับซื้อผลผลิต รวบรวม และแปรรูปขั้นต้นเพื่อการส่งออก

2. ภาคใต้ (ชุมพร-นครศรีธรรมราช) ร่วมมือกับวิสาหกิจผู้ผลิตและแปรรูปโกโก้ชุมพร และ กลุ่มกรุงชิง นครศรีธรรมราช โดย สจล. จะเข้าไปตั้งจุดคัดแยก พัฒนาชีวภัณฑ์ควบคุมโรคและแมลง รวมถึงศึกษาระบบการหมักในระดับอุตสาหกรรมเพื่อสร้างมาตรฐานรสชาติที่เป็นสากล

ขณะที่ นายดิมิทรี โทลพิโก กรรมการบริษัท ฟอร์ท อาโกร จำกัด กล่าวว่า บทบาทและหน้าที่ของบริษัท จะมีการขับเคลื่อนอย่างเป็นระบบ และชัดเจน เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ผ่านการดำเนินงานดังนี้
1. บริษัท Fort Asia : รับหน้าที่เป็นกลไกหลักในการรับซื้อผลผลิตเพื่อส่งออกไปยังสหพันธรัฐรัสเซีย พร้อมวางแผนพัฒนาการแปรรูปปลายน้ำ (Downstream) เพื่อสร้างผลิตภัณฑ์แบรนด์ไทยคุณภาพสูงสำหรับจำหน่ายในกลุ่มประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEA) และยุโรป
2. บริษัท Fort Argo : เน้นการทำงานเชิงยุทธศาสตร์ร่วมกับสหกรณ์ และ วิสาหกิจ เพื่อผลักดันนโยบายและสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานแก่เกษตรกร ให้ความรู้ด้านการวางแผน การใช้เกษตรแม่นยำ การให้ความรู้ด้านการเงิน รวมถึงการแปรรูปคุณภาพอุตสาหกรรมมาตรฐาน

ศูนย์ศึกษาวิจัยและพัฒนาโกโก้ ไทย-รัสเซีย สจล. จะเป็นผู้ควบคุมมาตรฐานการผลิตทั้งหมด ตั้งแต่การศึกษาต้นพันธุ์ ระบบการคัดแยกเมล็ดคุณภาพ กระบวนการหมักร่วมกับวิสาหกิจท้องถิ่น จนถึงขั้นตอนการขึ้นรูปผลิตภัณฑ์ และที่สำคัญที่สุดคือการติดตั้ง ระบบ Traceability หรือการตรวจสอบย้อนกลับเพื่อให้ผู้บริโภคทั่วโลกมั่นใจในแหล่งที่มาและคุณภาพของโกโก้จากประเทศไทย

“เราไม่ได้แค่ปลูกโกโก้ แต่เรากำลังสร้าง Supply Chain ของการผลิตโกโก้ที่ยั่งยืน โดยใช้งานวิจัยนำการตลาด เพื่อให้เกษตรกร รวมถึงผู้แปรรูปขั้นต้น และผู้แปรรูปผลิตภัณฑ์ปลายน้ำ มีผลิตภัณฑ์ที่แข่งขันได้ในระดับพรีเมียม”

นายกานต์ รัตนเสถียร กรรมการผู้จัดการ บริษัท Fort Argo กล่าวถึงความร่วมมือครั้งนี้ว่า ความร่วมมือกับทาง สจล.และ Fort Argo ครั้งนี้ ทางเราจะทำหน้าที่เป็นผู้รวบรวมผลผลิตโกโก้จากวิสาหกิจชุมชนต่างมาไปแปรรูป อันจะช่วยลดกระบวนการผลิต และลดต้นทุนค่าขนส่ง อีกทั้งสามารถนำเมล็ดโกโก้มาตรจเพื่อรับรองมาตรฐานได้ ที่ผ่านมา สจล.ได้ตั้งศูนย์วิจัยพันธุ์โกโก้ เพื่อพัฒนาการหมักด้วยจุลินทรีย์ เพื่อให้ได้ผลผลิตที่คุณภาพคงที่   ที่ผ่านมาในไทยมีเกษตรกรที่เน้นการสร้างผลผลิตเป็นหลัก แต่ขาดการเชื่อมโยงตลาด และนำไปใช้งาน  ครั้งนี้ เราเติ่มต้นทั้งแต่ต้นน้ำไปจนถึงปลายน้ำ เพื่อผลักดันโกโก้อินทรีย์ไร้สาร อันจะเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิต จากการแปรรุปวัตถุดิบที่ได้มาตรฐาน

กรรมการผู้จัดการ บริษัท Fort Argo กล่าวด้วยว่า ที่ผ่านมา เกษตรกรไทยปลูกโกโก้ด้วยสายพันธุ์ที่กระจัดกระจาย ครั้งนี้ เราได้พัฒนาสายพันธุ์โกโก้ชุมพรให้มีผลผลิตสูง เหมาะกับการปลูกในพื้นที่ภาคใต้ ขณะที่ภาคเหนือ ไม่เหมาะจะนำพันธุ์ชุมพรไปปลูก ก็ได้มีการพัฒนาสายพันธุ์ที่เหมาะกับภาคเหนือและอีสาน ทางบริษัทมีออเดอร์ที่ต้องส่งไปยังรัสเซีย 500 ตันต่อเดือน เพื่อส่งโรงงานแผรรูปโกโก้ ที่เน้นโกโก้เกรด C ขณะเดียวกันเราพยายามส่งเสริมการผลิตโกโก้คราฟ์ หรือ ช็อกโแลตแท่งสำหรับผลิตขนมและอาหาร ให้เพียงพอใช้ในประเทศ เพราะทุกวันนี้ ไทยยังต้องนำเข้าส่วนนี้ถึง 90%.