อย่าเพิ่งคุยเรื่องไประดับโลกถ้าหลังบ้านยังไม่พร้อม ผลวิจัยล่าสุดจาก STT GDC เผยอินไซต์ชวนคิด องค์กรไทยแห่ตื่นตัวแห่รับกระแส AI จนติดกลุ่ม "ผู้สร้างรากฐาน" สูงถึง 78% แต่กลับกลายเป็นเสือกระดาษ เพราะตกม้าตายในด่านปฏิบัติจริง ติดล็อก 3 ต่อ "เงินไม่หนา-คนไม่พร้อม-ระบบไม่เอื้อ"  ช็อกหนัก! ไม่มีองค์กรไทยแม้แต่รายเดียวที่ก้าวไปถึงระดับ "ผู้นำ" มั่นใจความปลอดภัยข้อมูลเป็นศูนย์ หวั่นทุ่มงบละลายแม่น้ำหากไม่เร่งปรับทัพโครงสร้างพื้นฐาน

เมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2569 วงการเทคโนโลยีในไทยอาจต้องกลับมาทบทวนกลยุทธ์กันยกใหญ่ เมื่อ เอสที เทเลมีเดีย โกลบอล ดาต้าเซ็นเตอร์ (STT GDC) ประเทศไทย ยักษ์ใหญ่ผู้ให้บริการดาต้าเซ็นเตอร์ระดับไฮเปอร์สเกล ได้เปิดเผยรายงานเจาะลึกชิ้นสำคัญในชื่อ "Mind the Gap: Bridging the AI Infrastructure Readiness Divide" ซึ่งจัดทำร่วมกับสำนักวิจัย Ecosystm โดยสะท้อนภาพสะเทือนใจว่า แม้องค์กรไทยจะหลุดพ้นจากยุค "ทดลอง" (Early Stage) มาแล้ว แต่กำลังเผชิญหน้ากับภาวะ "ติดกับดักขยายผลไม่ได้" อย่างรุนแรง

รายงาน "Mind the Gap" สำรวจความคิดเห็นผู้นำดิจิทัลกว่า 600 ราย ใน 9 ตลาดหลักเอเชีย (อินเดีย, อินโดนีเซีย, ญี่ปุ่น, มาเลเซีย, ฟิลิปปินส์, สิงคโปร์, เกาหลีใต้, ไทย และเวียดนาม) ประเมินใน 5 มิติหลัก เพื่อสะท้อนความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน AI ในภูมิภาคอย่างแท้จริง

จากการสำรวจผู้นำดิจิทัล 60 องค์กรชั้นนำในไทย พบว่าสัดส่วนขององค์กรส่วนใหญ่ (78%) กองรวมกันอยู่ในระดับ "สร้างรากฐาน" (Builders) ซึ่งแสดงถึงวิสัยทัศน์ที่อยากจะใช้ AI อย่างแรงกล้า ทว่ามีเพียงแค่ 8% เท่านั้นที่สามารถทะลุไปถึงระดับ "บูรณาการ" (Integrators) หรือขั้นที่นำ AI ไปฝังในกระบวนการทำงานจริง (Operation) ได้ และที่น่ากังวลที่สุดคือ ยังไม่มีองค์กรไทยรายใดเลย (0%) ที่ก้าวไปถึงระดับ "ผู้นำ" (Leaders) ที่สามารถสร้างมูลค่าทางธุรกิจจาก AI ได้อย่างยั่งยืน

3 คอขวดสกัดดาวรุ่ง เงิน-คน-โครงสร้างพื้นฐาน

รายงานระบุว่า อุปสรรคสำคัญที่ฉุดรั้งองค์กรไทยไม่ให้ไปถึงฝั่งฝัน ประกอบด้วย 3 ด้านหลัก ดังนี้:

1. กำแพงเงินและการวัดผล (ROI)

ตัวเลขที่น่าตกใจคือ 57% ขององค์กรไทยระบุว่า "ข้อจำกัดด้านงบประมาณและความยากในการวัดผลตอบแทน (ROI)" คือกำแพงด่านแรกที่หนาที่สุด ซึ่งเป็นประเด็นที่ผู้นำกังวลมากกว่าตัวเทคโนโลยีเสียด้วยซ้ำ ส่งผลให้พฤติกรรมการลงทุนจริงย้อนแย้งอย่างสิ้นเชิง เพราะมีถึง 76% ขององค์กร ที่เจียดงบไอทีมาให้กับการพัฒนา AI เพียงแค่ 5% หรือน้อยกว่านั้น ทำให้ไม่มีพลังพอที่จะขับเคลื่อนโปรเจกต์ใหญ่ได้

2. วิกฤตขาดแคลนมนุษย์ทองคำ (Talent Shortage)

ปัญหาคลาสสิกอย่างการขาดแคลนบุคลากรยังคงพ่นพิษ องค์กรไทย 38% ยอมรับว่าไม่มีผู้เชี่ยวชาญภายใน ที่จะมาบริหารจัดการสถาปัตยกรรม AI ที่แสนซับซ้อน แต่ความย้อนแย้งคือ มีองค์กรเพียง 8% เท่านั้นที่นำปัจจัยเรื่อง "ความเชี่ยวชาญของพันธมิตร" มาเป็นเกณฑ์แรกในการเลือกพาร์ทเนอร์ด้านโครงสร้างพื้นฐาน การลงทุนจึงไม่ตรงจุดและไม่แก้ปัญหาคอขวดนี้

3. โครงสร้างพื้นฐานไอทีสอบตก

องค์กรไทยไม่ถึง 10% ที่มั่นใจว่าระบบหลังบ้านของตัวเองพร้อมขยายขีดความสามารถการประมวลผล (AI Workloads) โดยมากกว่าครึ่งยอมรับว่าระบบประมวลผล (Computing), พื้นที่จัดเก็บข้อมูล (Storage) และระบบเครือข่าย (Network) ในปัจจุบัน ต้านทานความต้องการของ AI ขั้นสูงไม่ไหว ขาดแบนด์วิดท์ที่กว้างพอ และมีปัญหาความหน่วง (Latency) สูง
ภัยเงียบด้าน ESG และความกังวล "ความปลอดภัย" ระดับเต็มร้อย

ในมุมมืดที่หลายองค์กรมองข้าม รายงานฉบับนี้ได้เคาะสัญญาณเตือนภัยเงียบ 2 เรื่องสำคัญ 

ติดกับดักในอนาคตเมื่อเมินเฉยต่อความยั่งยืน (ESG)

แม้ 50% ขององค์กรไทยจะแห่ซื้อฮาร์ดแวร์ระดับท็อปอย่าง GPU มาใช้ แต่มีเพียง 15% เท่านั้นที่เริ่มศึกษาหรือระบบระบายความร้อนด้วยของเหลว (Liquid Cooling) ซึ่งจำเป็นมากสำหรับเซิร์ฟเวอร์ AI ยิ่งไปกว่านั้น องค์กรถึง 78% ยอมรับว่าตัดประเด็นเรื่อง ESG ทิ้งไป โดยให้ความสำคัญกับเรื่องต้นทุนและประสิทธิภาพระยะสั้นก่อน ซึ่งอาจกลายเป็นระเบิดเวลาด้านต้นทุนพลังงานในอนาคต

ความเชื่อมั่นด้านข้อมูล "เป็นศูนย์" (Zero Trust)

ประเด็นที่น่าจับตาที่สุด คือ ไม่มีองค์กรไทยแม้แต่รายเดียว (0%) ที่มั่นใจอย่างเต็มร้อยว่า ข้อมูลส่วนบุคคลจะปลอดภัยเมื่อเข้าสู่ระบบ AI สะท้อนถึงความหวาดกลัวต่อช่องเหวี่ยงด้านกฎหมาย ธรรมาภิบาลข้อมูล (Data Governance) และการจัดการความปลอดภัยในระบบปฏิบัติการที่หลากหลาย

ทางรอด: เลิกฉายเดี่ยว ปรับ 3 มิติสู่ความยั่งยืน

นางบุศรินทร์ ประดิษฐยนต์ Country Head ของ STT GDC ประเทศไทย ให้มุมมองต่อทางออกของวิกฤตนี้ว่า วันนี้โจทย์ขององค์กรไทยซับซ้อนขึ้น จากเดิมแค่ทดลองใช้ ขยับมาเป็นทำอย่างไรให้ AI สร้างคุณค่าและตอบสนองธุรกิจได้จริง การจะก้าวข้ามหลุมพรางนี้ องค์กรต้องปรับแนวทางการลงทุนให้สอดคล้องกับผลลัพธ์ ควบคู่กับการมีผู้เชี่ยวชาญ และโครงสร้างพื้นฐานที่ยืดหยุ่น คาดการณ์ต้นทุนได้

ทั้งนี้ รายงานสรุปว่าองค์กรที่ก้าวข้ามผ่านระดับ "Builder" ไปได้สำเร็จ จะใช้กลยุทธ์ประสาน 3 มิติร่วมกัน คือ

1) ออกแบบโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อมสเกลอัพ
2) วางสถาปัตยกรรมแบบกระจายศูนย์ (Distributed Architectures) เพื่อลดความเสี่ยงด้านกฎระเบียบ
3) พึ่งพาพันธมิตรเชี่ยวชาญเฉพาะทาง (Strategic Partner) เพื่อให้ทีมงานในองค์กรเอาเวลาไปโฟกัสกับการสร้างนวัตกรรมที่ทำเงินให้ธุรกิจได้อย่างเต็มที่ แทนที่จะต้องมาปวดหัวกับการแก้ระบบหลังบ้านที่ไม่รู้จักจบสิ้น.