เอกชัย หงส์กังวาน นักกิจกรรมทางการเมือง ป่วยหนักแต่ยังไร้สิทธิรักษาพยาบาลนอกเรือนจำ เครือข่ายภาคประชาสังคม ThumbRights ยื่น กมธ.กฎหมายฯ วุฒิสภา ทวงสิทธิประกันตัว-ขอส่งรักษานอกโรงพยาบาลราชทัณฑ์ ...

เมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม 2569 เครือข่ายประชาชนเพื่อสิทธิทางการเมือง (ThumbRights) ร่วมกับแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย และเครือข่ายภาคประชาสังคม ได้ยื่นหนังสือต่อคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิเสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา โดยมีเทวฤทธิ์ มณีฉาย สมาชิกวุฒิสภาหนึ่งในคณะกรรมการฯ เป็นผู้รับหนังสือ เพื่อขอให้ติดตามกรณีการเข้าถึงสิทธิในการรักษาพยาบาล สิทธิในการประกันตัวและได้รับการปล่อยชั่วคราวของเอกชัย หงส์กังวาน นักกิจกรรมทางการเมือง ซึ่งถูกควบคุมตัวระหว่างการพิจารณาคดีในข้อหาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 110 

ทั้งนี้ เครือข่ายภาคประชาสังคมระบุว่านายเอกชัยมีอาการเจ็บป่วยจากหลายโรคในระดับรุนแรง แต่ยังไม่ได้รับการส่งตัวไปรับการรักษาในสถานพยาบาลภายนอกเรือนจำอย่างเหมาะสม จึงขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งติดตามและตรวจสอบการคุ้มครองสิทธิด้านสุขภาพและสิทธิในกระบวนการยุติธรรมของผู้ต้องขังทางการเมืองที่ถูกควบคุมตัวในระหว่างการพิจารณคดีตามหลักสิทธิมนุษยชน 

ณัฏฐธิดา มีวังปลา ผู้เข้าเยี่ยมเอกชัย เปิดเผยว่า เอกชัยถูกคุมขังในเรือนจำตั้งแต่วันที่ 5 กันยายน 2568 และได้ยื่นขอรับการตรวจร่างกาย รวมถึงตรวจเลือดที่โรงพยาบาลราชทัณฑ์ตั้งแต่วันที่ 28 กันยายน 2568 แต่เพิ่งได้รับการส่งตัวออกไปตรวจรักษาอย่างจริงจังในช่วงปลายเดือนมีนาคม 2569 โดยแพทย์ตรวจพบภาวะต่อมลูกหมากโต ตับโต ม้ามโต และมีอาการสโตรกหลายครั้งในช่วงเดือนเมษายนที่ผ่านมา อย่างไร
ก็ตาม หลังจากตรวจพบสาเหตุของโรคแล้วนั้น พบว่าการรักษาตัวไม่มีความต่อเนื่อง และเอกชัยยังต้องถูกรักษาตัวอยู่ภายในระบบโรงพยาบาลราชทัณฑ์ที่มีข้อจำกัดด้านเครื่องมือทางการแพทย์และศักยภาพในการดูแลผู้ป่วยที่มีอาการหนักหรือเข้าขั้นวิกฤต

หลังการยื่นหนังสือครั้งนี้ เครือข่ายภาคประชาสังคมยังระบุว่า ที่ผ่านมาได้ส่งหนังสือร้องขอหลายครั้งเพื่อให้กรมราชทัณฑ์พิจารณาส่งตัวเอกชัยไปรักษาต่อในโรงพยาบาลภายนอก เช่น โรงพยาบาลราชวิถี 
หรือโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ แต่จนถึงปัจจุบันยังไม่มีความคืบหน้าที่ชัดเจน พร้อมกันนี้ เครือข่ายยังเรียกร้องให้พิจารณาสิทธิในการประกันตัวของเอกชัย โดยระบุว่า ปัจจุบันเอกชัยยังเป็นผู้ต้องขังระหว่างการพิจารณาคดีในชั้นฎีกา ซึ่งกระบวนการยุติธรรมยังไม่สิ้นสุด แต่ยังไม่ได้รับการประกันตัว แม้จะมีปัญหาสุขภาพรุนแรงและมีความเสี่ยงต่อชีวิต

“กรณีของเอกชัยสะท้อนให้เห็นว่าการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้ต้องขังยังเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง โดยเฉพาะสิทธิในการรักษาพยาบาลและสิทธิในการประกันตัว แม้ขณะนี้เอกชัยจะยังเป็นเพียงผู้ต้องขังระหว่างการพิจารณาคดี ซึ่งกระบวนการยุติธรรมยังไม่สิ้นสุด แต่กลับต้องถูกควบคุมตัวอยู่ในเรือนจำทั้งที่มีอาการเจ็บป่วยรุนแรง” 

“เราขอเรียกร้องให้คณะกรรมาธิการ วุฒิสภา เร่งติดตามกรณีนี้ ทั้งในประเด็นการส่งตัวเอกชัยไปรับการรักษาพยาบาลภายนอกเรือนจำ และการคืนสิทธิในการประกันตัว ซึ่งเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้ต้องขังระหว่างการพิจารณาคดี การควบคุมตัวไม่ควรกลายเป็นการลงโทษที่ส่งผลกระทบต่อชีวิต สุขภาพ และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์เกินกว่าที่กฎหมายกำหนด และไม่ควรมีใครต้องเผชิญความเสี่ยงต่อชีวิต ทั้งที่ยังไม่มีคำพิพากษาถึงที่สุดว่ามีความผิด” 

ก่อนหน้านี้ เครือข่ายภาคประชาสังคมได้ยื่นหนังสือต่อคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรม และสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร โดยมีรังสิมันต์ โรม เป็นผู้รับหนังสือ ซึ่งได้ให้กำลังใจและยืนยันว่า สิทธิในการเข้าถึงการรักษาพยาบาลของผู้ต้องขังควรเป็นมาตรฐานเดียวกันสำหรับทุกคน โดยไม่ควรขึ้นอยู่กับตัวบุคคลหรือสถานะของผู้ต้องขัง

รังสิมันต์ โรม ประธานคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรม และสิทธิมนุษยชน 
สภาผู้แทนราษฎร ยังระบุว่า คณะกรรมาธิการฯ ได้ติดตามประเด็นสิทธิของผู้ต้องขังมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งการ
ลงพื้นที่ตรวจสอบเรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครและกระทรวงยุติธรรม ตลอดจนการจัดตั้งคณะ
อนุกรรมาธิการเพื่อพัฒนาสิทธิและคุณภาพชีวิตของผู้ต้องขังโดยเฉพาะ พร้อมยืนยันว่าจะรับกรณีของเอกชัย หงส์กังวาน ไปดำเนินการและติดตามอย่างเต็มที่ภายใต้กรอบอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมาธิการฯ โดยย้ำว่า
ไม่ต้องการให้เกิดเหตุการณ์สูญเสียซ้ำรอยกรณีการเสียชีวิตของเนติพร เสน่ห์สังคม หรือ “บุ้ง” อีกครั้ง

“สถานการณ์อาการเจ็บป่วยของเอกชัยในขณะนี้ ส่วนตัวมองว่าอาจไม่เหมือนกับกรณีของบุ้ง เนติพร โดยตรง แต่อาจมีลักษณะใกล้เคียงกับกรณีของอำพล ตั้งนพกุล หรือ ‘อากง’ ซึ่งเคยเป็นผู้ต้องขังที่ป่วยด้วยโรคมะเร็งและไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสมในระหว่างถูกควบคุมตัวในเรือนจำ ซึ่งขณะนี้ ผลการตรวจสุขภาพของเอกชัยพบความผิดปกติหลายด้านจากอาการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้น แต่จนถึงขณะนี้ยังไม่ได้รับโอกาสออกไปรับการรักษาภายนอกเรือนจำ และยังไม่ได้รับการอนุญาตให้ประกันตัว” ณัฏฐธิดา กล่าวทิ้งท้าย

เครือข่ายภาคประชาชนย้ำว่า ตามข้อกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำแห่งองค์การสหประชาชาติในการปฏิบัติต่อผู้ต้องขั (United Nations Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners)  หรือข้อกำหนดเนลสัน แมนเดลา (The Nelson Mandela Rules)  ข้อ 27 กำหนดว่า ในกรณีฉุกเฉิน ผู้ต้องขังทุกคนต้องได้รับหลักประกันว่าสามารถเข้าถึงการรักษาพยาบาลได้อย่างทันท่วงที หากผู้ต้องขังมีความจำเป็นต้องได้รับการรักษาเฉพาะทาง หรือสถานพยาบาลภายในเรือนจำไม่สามารถให้การรักษาได้อย่างเหมาะสม ควรได้รับการส่งตัวไปรับการรักษาในสถานพยาบาลภายนอกเรือนจำ 

เครือข่ายระบุทิ้งท้ายว่า การเข้าถึงการรักษาพยาบาลเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้ต้องขัง ซึ่งควรได้รับในมาตรฐานเดียวกับบุคคลทั่วไป จึงเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งพิจารณาส่งตัวเอกชัยไปรับการรักษาภายนอกเรือนจำตามหลักการสากล รวมถึงพิจารณาการคืนสิทธิในการประกันตัว เพื่อคุ้มครองชีวิต สุขภาพ ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้ต้องขังอย่างเร่งด่วน