ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS ออกรายงานเตือนภัยเกษตรกรไทยทั่วประเทศ ชี้ "ซูเปอร์เอลนีโญ 2026" จ่อถล่มภาคเกษตรไทย เสียหายแตะ 6.2 หมื่นล้าน "ข้าว-อ้อย-มัน" วิกฤตหนัก

ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS ออกรายงานเตือนภัยเกษตรกรไทยทั่วประเทศ หลังพบสัญญาณการก่อตัวของปรากฏการณ์ "Super El Niño" ระลอกใหม่ที่จะลากยาวตั้งแต่ช่วงครึ่งหลังของปี 2569 ไปจนถึงกลางปี 2570 ชี้ภาคเกษตรเป็นพื้นที่เสี่ยงสูงสุด คาดการณ์ความเสียหายรวมทะลุ 62,000 ล้านบาท โดยเฉพาะ "ข้าว" รับศึกหนักสุด ผลผลิตจ่อหายกว่า 5.4 ล้านตัน

เปิดสัญญาณวิกฤติ น้ำเขื่อนต่ำเกณฑ์-มาไวเกินตั้งรับ

นายกฤชนนท์ จินดาวงศ์ นักวิเคราะห์ ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS ระบุถึงสาเหตุสำคัญที่ทำให้เอลนีโญรอบนี้อันตรายกว่าทุกครั้ง เนื่องจากมีสัญญาณสำคัญ ได้แก่

1.สัญญาณ SOI ติดลบสะสม: ดัชนี Southern Oscillation Index (SOI) ในช่วงเมษายน–พฤษภาคม 2569 ลดลงเฉลี่ยอยู่ที่ -13 ยืนยันการก่อตัวของเอลนีโญอย่างชัดเจน

2.ความถี่ถดถอย-เวลาฟื้นตัวน้อย: จากเดิมที่เอลนีโญเคยเกิดขึ้นทุกๆ 5 ปี ได้ถี่ขึ้นเป็นทุก 2–3 ปี (2566–2567 และซ้ำอีกครั้งปี 2569) ทำให้เกษตรกรยังไม่ทันฟื้นตัวจากแล้งรอบก่อน

3.ปริมาณน้ำใช้การได้วิกฤติ: ข้อมูล ณ ต้นเดือนมิถุนายน 2569 พบว่า ปริมาณน้ำใช้การได้ในเขื่อนทั่วประเทศลดลงต่อเนื่อง โดยเฉพาะ ภาคกลาง เหลือปริมาณน้ำใช้การได้เพียง 28% ซึ่งต่ำกว่าระดับวิกฤต (30%) สุ่มเสี่ยงกระทบต่อข้าวนาปีปลายปี 2569 และข้าวนาปรังในช่วงครึ่งแรกของปี 2570

3 พืชเศรษฐกิจเตือนภัยระดับสีแดง!

เนื่องจากพื้นที่เพาะปลูกของไทยกว่า 80% อยู่นอกเขตชลประทาน และภาคเกษตรใช้น้ำสูงถึง 3 ใน 4 ของปริมาณน้ำทั้งประเทศ ความเสียหายจึงตกอยู่กับพืชเศรษฐกิจหลัก ดังนี้:

ข้าว (กระทบหนักที่สุด): คาดผลผลิตหายไป 5.4 ล้านตัน คิดเป็นมูลค่าความเสียหาย 43,046 ล้านบาท (คิดเป็น 2 ใน 3 ของความเสียหายรวม)

อ้อย: คาดผลผลิตลดลง 12.0 ล้านตัน คิดเป็นมูลค่าความเสียหาย 10,711 ล้านบาท

มันสำปะหลัง: คาดผลผลิตลดลง 3.1 ล้านตัน คิดเป็นมูลค่าความเสียหาย 8,098 ล้านบาท

รายได้เกษตรกรจ่อร่วง: แม้ราคาสินค้าเกษตรอาจปรับตัวสูงขึ้นตามปริมาณผลผลิตที่ตึงตัว แต่ไม่มากพอที่จะชดเชยปริมาณผลผลิตที่หายไป คาดว่า ดัชนีรายได้เกษตรกรปี 2569 จะลดลง -8% และลดลงต่อเนื่องอีก -2% ในปี 2570 ซ้ำเติมด้วยต้นทุนปุ๋ยเคมีที่ยังแพงจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง

ลามห่วงโซ่อุปทาน: ธุรกิจโรงสีส่วนต่างกำไรทรุด

ความเสียหายไม่ได้หยุดอยู่แค่ในแปลงนา แต่ส่งผ่านไปยังอุตสาหกรรมต่อเนื่อง

ปริมาณข้าวเปลือกเข้าโรงสีลดลง 18%

ต้นทุนรับซื้อข้าวเปลือกพุ่งสูงขึ้น 10% (จากราว 7,305 บาท/ตัน ปรับขึ้นเป็น 8,000 บาท/ตัน)

ราคาขายส่งข้าวสารปรับขึ้นได้จำกัดเพียง 7% เนื่องจากติดข้อจำกัดด้านการแข่งขันในตลาดส่งออก ส่งผลให้ส่วนต่างกำไร (OPM) ของโรงสีขนาดใหญ่ กลาง และเล็ก คาดว่าจะลดลง -0.7%, -0.6% และ -0.3% ตามลำดับ

ทางรอดเกษตรกร & ข้อเสนอแนะการปรับตัว

1.ข้อแนะนำสำหรับเกษตรกร

1.1 ปรับเทคนิคทำนา: เร่งศึกษาและนำเทคนิค "ทำนาเปียกสลับแห้ง (AWD)" มาใช้เพื่อประหยัดน้ำ

1.2 เลือกพันธุ์พืช: ปรับไปปลูกพืชใช้น้ำน้อย หรือเลือกใช้สายพันธุ์ที่ทนต่อสภาพอากาศแห้งแล้ง

1.3 ติดตามข่าวสาร: ติดตามการพยากรณ์อากาศและประกาศการจัดสรรน้ำจากภาครัฐอย่างใกล้ชิด

2. ข้อแนะนำสำหรับผู้ประกอบการ/เกษตรแปรรูป

2.1 เร่งทำสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (Contract Farming) เพื่อประกันความเสี่ยงด้านปริมาณและราคาวัตถุดิบ

2.2 นำเทคโนโลยีการเกษตรและภูมิอากาศ (Climate Tech) มาใช้บริหารจัดการผลผลิต

3. ข้อเสนอแนะต่อภาครัฐ

3.1 เร่งพัฒนาและลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานแหล่งน้ำนอกเขตชลประทาน

3.2 สนับสนุนการวิจัยพัฒนาพันธุ์พืชทนแล้ง และพัฒนาระบบเตือนภัยความเสี่ยงทางภูมิอากาศ (Climate Risk) ที่แม่นยำและเข้าถึงง่าย.