RareEarthบำเหน็จสงคราม สำคัญต่อสหรัฐฯแค่ไหน?

หลังประธานาธิบดีโวโลดีเมียร์ เซเลนสกี้ ของยูเครน ยอมรับข้อเสนอของ นายโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐ ในเรื่องข้อตกลงแบ่งปันผลประโยชน์จาก “แร่หายาก” (Rare Earth) มากถึง 50% จากมูลค่าประเมินเบื้องต้นทั้งหมดมากกว่า 500,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (17ล้านล้านบาท) บนแผ่นดินยูเครน เพื่อหวังแลกกับหลักประกันความมั่นคงจากทำเนียบขาว

หลังฝ่ายประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ อ้างถึงสาเหตุที่สหรัฐฯควรได้ประโยชน์จาก Rare Earth ของยูเครน เป็นเพราะในช่วงสงครามระหว่างเครมลินและเคียฟในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา สหรัฐฯถือเป็นประเทศที่ทุ่มเทให้ความช่วยเหลือแก่ยูเครนมากกว่าประเทศพันธมิตรอื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเปรียบเทียบกับสหภาพยุโรป หรือ อียู ดังนั้น สหรัฐฯ จึงควรได้รับผลตอบแทนจากเงินภาษีของชาวอเมริกันที่ส่งไปให้ความช่วยเหลือยูเครนบ้าง?

1. สหรัฐฯให้ความช่วยเหลือยูเครนมากเสียจนถึงขนาด “ร้องขอ” ผลตอบแทนที่สูงมากมายขนาดนั้นจริงหรือ?

2. Rare Earth คืออะไรและสำคัญมากขนาดไหน?

3. การลงทุนขุด Rare Earth ในยูเครนจะคุ่มค่าจริงหรือ?

วันนี้ “เรา” ลองไปสำรวจข้อมูลต่างๆเพื่อประกอบการพิจารณาใน “คำถาม” เหล่านั้นร่วมกัน…

จริงหรือที่สหรัฐฯช่วยเหลือสงครามยูเครนมากที่สุด? :

5 อันดับประเทศให้บริจาคความช่วยเหลือแก่ประเทศยูเครน ในการทำสงครามกับประเทศรัสเซียสูงสุด ระหว่างวันที่ 24ม.ค.22 - 31ธ.ค.24

1. สหรัฐอเมริกา :
ความช่วยเหลือทางการเงิน : 46,600 ล้านยูโร (1.6ล้านล้านบาท)
ความช่วยเหลือด้านมนุษย์ธรรม : 3,400 ล้านยูโร (120,822ล้านบาท)
ความช่วยเหลือด้านอาวุธยุทธภัณฑ์ : 64,100 ล้านยูโร (2.2ล้านล้านบาท)

2. สหภาพยุโรป :
ความช่วยเหลือทางการเงิน : 46,400 ล้านยูโร (1.6ล้านล้านบาท)  
ความช่วยเหลือด้านมนุษย์ธรรม : 2,600 ล้านยูโร (92,393ล้านบาท)

3. เยอรมนี :
ความช่วยเหลือทางการเงิน : 1,410 ล้านยูโร (50,105ล้านบาท)
ความช่วยเหลือด้านมนุษย์ธรรม : 3,200 ล้านยูโร (113,715ล้านบาท)
ความช่วยเหลือด้านอาวุธยุทธภัณฑ์ : 12,600 ล้านยูโร (447,753ล้านบาท)

4. สหราชอาณาจักร :
ความช่วยเหลือทางการเงิน : 3,840 ล้านยูโร (136,458ล้านบาท)  
ความช่วยเหลือด้านมนุษย์ธรรม : 900 ล้านยูโร (31,982ล้านบาท)
ความช่วยเหลือด้านอาวุธยุทธภัณฑ์ : 10,100 ล้านยูโร (358,913ล้านบาท)

5. ญี่ปุ่น : 
ความช่วยเหลือทางการเงิน : 9,200 ล้านยูโร (326,931ล้านบาท)  
ความช่วยเหลือด้านมนุษย์ธรรม : 1,300 ล้านยูโร (46,196ล้านบาท)

ส่วนประเทศฝรั่งเศส ซึ่งโผล่มาแสดงตัวเรื่องขอเอี่ยวผลประโยชน์จาก “แร่หายาก” ในยูเครนอย่างชัดเจนนั้นอยู่ในลำดับที่ 10 :
ความช่วยเหลือทางการเงิน : 800 ล้านยูโร (28,428ล้านบาท)  
ความช่วยเหลือด้านมนุษย์ธรรม : 600 ล้านยูโร (21,321ล้านบาท)
ความช่วยเหลือด้านอาวุธยุทธภัณฑ์ : 3,500 ล้านยูโร (124,376ล้านบาท)

อ้างอิงข้อมูลจากเว็ปไซต์ Kiel Institute สถาบันวิจัยด้านเศรษฐกิจของประเทศเยอรมนี

Rare Earth คืออะไร? :

Rare Earth คือ กลุ่มแร่ธาตุ 17 ชนิด ที่เรียกว่า กลุ่มธาตุแลนทาไนด์และกลุ่มโลหะทรานซิชัน โดยสาเหตุที่เรียกว่า “แร่หายาก” ไม่ได้เป็นเพราะว่าแร่เหล่านี้หายากหรือมีน้อย แต่เป็นเพราะสินแร่ที่พบในบริเวณเปลือกโลกเหล่านี้ มักจะไม่รวมกลุ่มอยู่ในที่เดียวกัน อีกทั้งการสกัดแร่ชนิดนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย จึงทำให้ยากต่อการสร้างเหมืองเพื่อขุดเจาะทำเหมืองแร่ชนิดนี้

ไม่เพียงเท่านั้น วิธีการถลุงแร่ Rare Earth นั้น จำเป็นต้องถลุงและสกัดเอาสารบริสุทธิ์จากแร่ เพื่อให้ได้สิ่งที่เรียกว่า ออกไซด์ของโลหะ ก่อนที่จะเอาออกไซด์มาบดเป็นผงและแยกออกมาเป็นชนิดต่างๆกัน และด้วยกระบวนการอันยุ่งยากนี่เอง จึงทำให้แร่กลุ่มดังกล่าวได้ชื่อว่าเป็น “แร่หายาก”

Rare Earth สำคัญอย่างไร? :

แร่ในกลุ่มนี้ ถูกใช้เป็นส่วนประกอบสำคัญในการผลิตสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ ตั้งแต่ สมาร์ทโฟน รถไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟไฟภายในบ้าน หรือแม้กระทั่ง ใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาในการกลั่นนํ้ามันในอุตสาหกรรมปิโตรเลียม รวมไปจนกระทั่งถึงอาวุธสงครามและกระสวยอวกาศ 

ประเทศใดที่มี Rare Earth มากที่สุด? :  

ปัจจุบัน ประเทศจีน ถือเป็นผู้ครอบครองปริมาณสำรองแร่หายากมากที่สุดในโลก ถึง 44 ล้านตัน และยังผลิต Rare Earth ได้ถึง 62% ของการผลิตโลกด้วย ส่วนประเทศอื่นๆที่ ครอบครองปริมาณสำรอง Rare Earth ลำดับถัดมาประกอบด้วย...

ลำดับที่ 2 : ประเทศบราซิล 21 ล้านตัน
ลำดับที่ 3 : ประเทศอินเดีย 6.9 ล้านตัน
ลำดับที่ 4 : ประเทศออสเตรเลีย 5.7 ล้านตัน
ลำดับที่ 5 : ประเทศรัสเซีย 3.8 ล้านตัน
ลำดับที่ 6 : ประเทศเวียดนาม 3.5 ล้านตัน
ลำดับที่ 7 : ประเทศสหรัฐอเมริกา 1.9 ล้านตัน

อ้างอิงข้อมูล : สำนักสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา (United States Geological Survey) หรือ USGS

เพราะอะไรสหรัฐฯ จึงต้องการ Rare Earth จากยูเครน? :

สหรัฐฯ ต้องการลดการพึ่งพาจากจีน เนื่องจากปัจจุบัน จีนถือเป็นทั้งผู้ครอบครองและผู้ส่งออก Rare Earth รายใหญ่ของโลก ยิ่งไปกว่านั้น สหรัฐฯยังจำเป็นต้องนำเข้าแร่หายากนี้ จากฝ่ายจีนมากถึง 70% ของสัดส่วนการนำเข้าทั้งหมด (ลำดับที่ 2 และ 3 คือ มาเลเซียและญี่ปุ่น สหรัฐฯนำเข้าในสัดส่วนเพียง 13% และ 6% เท่านั้น)  

ดังนั้น หากฝ่ายสหรัฐฯ สามารถเปลี่ยนสมการตรงนี้ด้วย Rare Earth จากยูเครน อาจทำให้เกมการทำสงครามการค้ากับฝ่ายจีนเปลี่ยนโฉมหน้าไปก็เป็นได้

Rare Earth ของ ยูเครน จะคุ้มค่าต่อสหรัฐฯ มากน้อยเพียงใด? :

ความเห็นจาก นักวิเคราะห์ศูนย์เพื่อการศึกษายุทธศาสตร์ระหว่างประเทศ (Center for Strategic International Studies) หรือ CSIS มองว่า การขุดและถลุงแร่ Rare Earth นั้น ไม่ใช่เรื่องง่าย

อีกทั้งยังต้องใช้เงินลงทุนสูงในระดับ 500 - 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (17,768ล้านบาท-35,536ล้านบาท) สำหรับสร้างเหมืองแร่และโรงงานผลิต รวมถึงยังต้องรอระยะเวลาอีกพอสมควร สำหรับการเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ ซึ่งในกรณีนี้สหรัฐฯ อาจต้องใช้ระยะเวลารอยาวนานถึง 20 ปีเป็นอย่างน้อย

ขณะเดียวกัน ยังมีอุปสรรคในเรื่องข้อมูลอันจำกัด ในการขุดหาแหล่ง Rare Earth ในยูเครนด้วย เนื่องจากยังต้องอาศัยข้อมูลเก่าจากแผนที่ทางธรณีวิทยา ที่จัดทำขึ้นจากการสำรวจด้วยเทคโนโลยีโบราณตั้งแต่สมัยอดีตสหภาพโซเวียตเมื่อกว่า 30-60 ปีก่อน

ยิ่งไปกว่านั้นโครงสร้างพื้นฐานต่างๆของยูเครน ที่ถูกทำลายย่อยยับลงอย่างสิ้นเชิงจากพิษภัยสงคราม รวมถึงความเสี่ยงจากความขัดแย้งที่ยังคงอยู่กับรัสเซีย จะสามารถเย้ายวนใจบรรดานักลงทุนชาวสหรัฐฯ ให้ยอมเสี่ยงทั้งในแง่เงินลงทุนและความปลอดภัยสำหรับการเข้ามาลงทุนในยูเครนมากน้อยแค่ไหนด้วย  
ทั้งนี้ เป็นที่ทราบกันดีว่า การทำอุตสาหกรรมเหมืองแร่ จำเป็นต้องใช้พลังงานไฟฟ้ามากที่สุดในโลก โดยคิดเป็นสัดส่วนมากถึง 38% ของจำนวนการใช้พลังงานในภาคอุตสาหกรรมทั่วโลก และระหว่างปี 2022 - 2023 มีรายงานว่า กำลังการผลิตไฟฟ้าของยูเครนเกือบครึ่งหนึ่ง ถูกทำลายหรือไม่ก็ตกอยู่ภายใต้การครอบครองของรัสเซียแล้ว

ทำให้ปัจจุบันยูเครนเหลือปริมาณกำลังการผลิตไฟฟ้าเพียงประมาณ 1 ใน 3 ของกำลังการผลิตไฟฟ้าก่อนสงคราม ซึ่งนั่นแปลว่า...นอกจากจะหมดเงินลงทุนจำนวนมากไปกับการทำเหมือง Rare Earth แล้ว ยังมีความเป็นไปได้สูง ที่จะต้องทุ่มเงินอีกจำนวนมากสำหรับการสร้างโครงสร้างพื้นฐานโดยเฉพาะทางด้านพลังงานให้กับยูเครน ก่อนจะเริ่มต้นการขุดหา Rare Earth ด้วยซ้ำไป!  

อ่านมาถึงบรรทัดนี้ จากบทความอันแสนยาวยืด “คุณ” มีความคิดเห็นกันอย่างไรบ้าง?