ศาลปกครองมีคำสั่งในคดีประวัติศาสตร์กรณี ปลาหมอคางดำ ชี้ กรมประมง ปล่อยปละละเลยหน้าที่จนเกิดวิกฤตเอเลี่ยนสปีชีส์ทำลายระบบนิเวศและอาชีพเกษตรกร โดยให้ผู้ว่าฯ สมุทรสงคราม ประกาศให้ อ.เมือง อ.อัมพวา และ บางคนที เป็นเขตภัยพิบัติ เพื่อเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ

เมื่อวันที่ 8 ก.ย.2569 ศาลปกครองกลาง ได้มีคำพิพากษาคดีประวัติศาสตร์การแพร่ระบาดของ "ปลาหมอสีคางดำ" (คดีหมายเลขดำที่ ส. ๑๔/๒๕๖๗ หมายเลขแดงที่ ส. ๙/๒๕๖๙) กรณี นายณัฐพร หลักแหลม ที่ ๑ กับพวกรวม ๕๔ คน ผู้ฟ้องคดี กรณีการระบาดของปลาหมอคางดำ ที่เป็นสัตว์สายพันธุ์ต่างถิ่น 

ศาลปกครองกลาง เปิดเผยเหตุผลคำวินิจฉัยระบุว่า นับตั้งแต่กรมประมง (ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1) โดยอธิบดีกรมประมง (ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2) ได้ออกใบอนุญาตให้ บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) (ผู้ร้องสอด) นำเข้าปลาหมอสีคางดำเพื่อการศึกษาวิจัยเมื่อปี 2553 กรมประมงกลับไม่เคยเข้าติดตาม ตรวจสอบ หรือควบคุมการศึกษาวิจัยเลยแม้แต่ครั้งเดียว ถือเป็นการละเลยต่อหน้าที่ตาม พ.ร.บ. การประมง พ.ศ. 2490 ซึ่งบังคับใช้อยู่ในขณะนั้น

แม้ต่อมาเมื่อเกิดการระบาด กรมประมงจะออกมาตรการเร่งด่วนจนความชุกชุมของปลาหมอคางดำมีแนวโน้มลดลงบ้าง แต่ศาลมองว่าเป็นเพียง "ความสำเร็จเบื้องต้น" เท่านั้น ตราบใดที่ปลาร้ายชนิดนี้ยังไม่หมดไป หรือระบบนิเวศยังไม่เข้าสู่ภาวะสมดุล กรมประมงยังคงมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตาม พ.ร.ก. การประมง พ.ศ. 2558 เพื่อถอนรากถอนโคนต่อไป

กรมประมง และอธิบดีกรมประมง (ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 และ 2) 

ศาลมีคำสั่งให้กรมประมง และ อธิบดีกรมประมง ต้องปฏิบัติตามแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ พ.ศ. 2567 – 2570 และมาตรการอื่น ๆ ที่จำเป็น เพื่อระงับยับยั้งการขยายพันธุ์อย่างจริงจัง และให้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และ รมว.กระทรวงเกษตรฯ (ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 5 และ 6) ร่วมกันกำกับดูแลและสนับสนุนทรัพยากรเพื่อให้ภารกิจสำเร็จ โดย ต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จ ภายใน 180 วัน นับแต่วันที่คดีถึงที่สุด

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 17) ศาลให้สั่งการผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรสงคราม ออกประกาศให้พื้นที่ อ.อัมพวา, อ.เมืองสมุทรสงคราม และ อ.บางคนที เป็น "เขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน" หลังจากพบว่าผู้ว่าฯ ปฏิบัติหน้าที่ล่าช้าเกินสมควรในการประกาศภัยพิบัติ ทั้งที่มีหลักเกณฑ์รองรับแล้ว เพื่อจ่ายเงินเยียวยาเกษตรกรและผู้ฟ้องคดีทั้ง 54 คน ตามระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยเงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2562 โดยต้องดำเนินการออกประกาศให้แล้วเสร็จ ภายใน 90 วัน นับแต่วันที่คดีถึงที่สุด

ศาลยกฟ้องผู้ถูกฟ้องคดีอื่น ๆ (ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 3, 4, 7-16 และ 18)

ในส่วนที่ผู้ฟ้องคดีขอให้ศาลสั่งให้รัฐไปไล่เบี้ยเรียกค่าเสียหายจากบริษัทเอกชนผู้ร้องสอดตาม มาตรา 97 พ.ร.บ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมฯ นั้น ศาลเห็นว่ากระบวนการดังกล่าวไม่ได้เป็นการเยียวยาความเดือดร้อนของผู้ฟ้องคดีโดยตรง ผู้ฟ้องคดีจึงไม่มีสิทธิฟ้องในประเด็นนี้