กทม. น้อมนำพระราชดำริ “แก้มลิง” เดินหน้าเพิ่มพื้นที่รับน้ำต่อเนื่อง 7 แห่ง แจงยกเลิกบางโครงการเพราะประชาพิจารณ์คนพื้นที่ไม่ผ่าน-ไม่สอดคล้องกับระบบระบายน้ำภาพรวม

ผอ.สำนักการระบายน้ำ กทม.ชี้แจง ปมสังคมโซเชียลคาใจ โครงการแก้มลิง ถูกยกเลิก ไม่เป็นความจริง ยังคงน้อมนำพระราชดำริ ในหลวง ร.9 มาใช้กับแก้มลิง 38 แห่งระบายน้ำ แต่มีบางพื้นที่ไม่ผ่านประชาพิจารณ์คนในพื้นที่ ยันยังขยายเพิ่มอีก 7 แห่งตามเป้ารวม 45 แห่ง

เมื่อวันที่ 30 ก.ย.2569 นายเจษฎา จันทรประภา ผู้อำนวยการสำนักการระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร ชี้แจงกรณีมีการเผยแพร่ข้อมูลผ่านสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวกับการยกเลิกโครงการบึงรับน้ำ หรือ “แก้มลิง” ในพื้นที่กรุงเทพฯ โดยยืนยันว่า กทม. ไม่ได้ยกเลิกการใช้พื้นที่หน่วงน้ำ อีกทั้งยังคงน้อมนำพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรฯ รัชกาลที่ 9 มาใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาแก้มลิงและเพิ่มประสิทธิภาพพื้นที่รับน้ำอย่างต่อเนื่อง ชี้แจงเหตุผลยกเลิกบางโครงการจากเหตุประชาพิจารณ์ไม่ผ่านความเห็นชอบคนในพื้นที่ ควบคู่กับการพิจารณาความเหมาะสมของโครงการบึงรับน้ำคลองคู้บอนและคลองบางชัน ให้สอดคล้องกับโครงสร้างระบบระบายน้ำฝั่งตะวันออกที่เปลี่ยนแปลงไป

ผอ.สำนักการระบายน้ำ กล่าวว่า ขณะนี้ กทม. ได้น้อมนำแนวพระราชดำริโครงการแก้มลิงมากำหนดและพัฒนาพื้นที่รับและหน่วงน้ำ 38 แห่ง รวมปริมาตรเก็บกัก 13,712,305 ลูกบาศก์เมตร เพิ่มจากเดือน พ.ค. 2565 ซึ่งมี 34 แห่ง ความจุรวม 13,468,605 ลูกบาศก์เมตร โดยนับตั้งแต่ปี 2565 มีการเพิ่มพื้นที่และปรับปรุงประสิทธิภาพแก้มลิงอย่างต่อเนื่อง และอยู่ระหว่างดำเนินการเพิ่มเติมอีก 7 แห่ง รวมประมาณ 290,000 ลูกบาศก์เมตร เมื่อดำเนินการครบจะมีแก้มลิงรวม 45 แห่ง รองรับน้ำได้มากกว่า 14 ล้านลูกบาศก์เมตร แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับแนวพระราชดำริโครงการแก้มลิงที่ให้จัดหาพื้นที่บึงหรือแอ่งน้ำเพื่อเก็บกักน้ำไว้ชั่วคราว และเชื่อมต่อกับระบบคลองและระบบระบายน้ำเพื่อระบายออกเมื่อสถานการณ์เอื้ออำนวย

นายเจษฎา กล่าวถึงโครงการแก้มลิงในปี 2569 ว่า พื้นที่รับน้ำ 4 แห่งที่ดำเนินการแล้วเสร็จ ได้แก่ แก้มลิงคลองระหัสถึงคลองครุ รองรับน้ำ 89,700 ลูกบาศก์เมตร บึงสีกัน ซึ่งปรับปรุงเพิ่มประสิทธิภาพเป็น 150,000 ลูกบาศก์เมตร บึงสาธารณะลาดพร้าว 71 รองรับน้ำ 38,000 ลูกบาศก์เมตร และบึงวงเวียนบางเขน รองรับน้ำ 6,000 ลูกบาศก์เมตร สะท้อนแนวทางของ กทม. ที่นอกจากพัฒนาพื้นที่รับน้ำแห่งใหม่แล้ว ยังมุ่งเพิ่มประสิทธิภาพบึงเดิมให้รองรับน้ำได้มากขึ้น ทั้งนี้ เอกสารแผนงานของ กทม. ระบุการพัฒนาพื้นที่แก้มลิงในกลุ่มดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง

ผอ.สำนักการระบายน้ำ กล่าวถึงแผนงานในอนาคตว่า กทม. อยู่ระหว่างเร่งรัดพื้นที่แก้มลิงอีก 7 โครงการ รวมปริมาตรรองรับน้ำประมาณ 290,000 ลูกบาศก์เมตร ได้แก่ บึงวัดพรหมรังสี เขตดอนเมือง 10,000 ลูกบาศก์เมตร กำหนดแล้วเสร็จปี 2569 และอีก 6 โครงการที่ตั้งเป้าแล้วเสร็จในปี 2570 ได้แก่ ทำนบเพื่อการเกษตร ตอนคลองหลวงแพร่ง 120,000 ลูกบาศก์เมตร แก้มลิงสวน 60 พรรษาฯ 45,000 ลูกบาศก์เมตร บึงสวนพระนคร 42,000 ลูกบาศก์เมตร แก้มลิงศูนย์ราชการบางนา 30,000 ลูกบาศก์เมตร แก้มลิงบริเวณถนนอำนวยสงคราม 28,000 ลูกบาศก์เมตร และปรับปรุงแก้มลิงบึงกระเทียม เพิ่มปริมาตรอีก 15,000 ลูกบาศก์เมตร

นายเจษฎา กล่าวอีกว่า สำหรับโครงการบึงรับน้ำ 6 แห่งที่สำนักการระบายน้ำศึกษาและเคยกำหนดมาก่อน พบว่า 4 แห่งทำประชาพิจารณ์แล้วไม่ผ่านความเห็นชอบของประชาชนในพื้นที่ ขณะที่โครงการบึงรับน้ำคลองคู้บอน เนื้อที่ประมาณ 130 ไร่ และคลองบางชัน เนื้อที่ประมาณ 39 ไร่ มีประเด็นเรื่องความคุ้มค่าในการเวนคืนและก่อสร้าง (งบสูงถึง 11,000 ล้านบาท) เมื่อเปรียบเทียบกับการพัฒนาบึงหนองบอน ระบบคลองสายหลัก และระบบลำเลียงน้ำ เพื่อเชื่อมต่อเข้าสู่อุโมงค์ระบายน้ำส่วนต่อขยายบึงหนองบอนแทน ที่ใช้งบประมาณเพียง 6,500 ล้านบาท และมีประสิทธิภาพสูงกว่า

ผอ.สำนักการระบายน้ำ กล่างถึงกระแสข่าวที่ระบุว่า การจัดทำผังเมืองใหม่ไม่ปรากฏเรื่องของแก้มลิงอยู่ในผังเมืองว่า กรุงเทพมหานครโดยสำนักการวางผังและพัฒนาเมือง ยืนยันว่ากระแสข่าวดังกล่าวคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง เนื่องจากแก้มลิงทั้ง 6 นี้ไม่เคยอยู่ในผังเมืองปัจจุบัน เนื่องจากไม่ผ่านตั้งแต่ขั้นตอนประชาพิจารณ์

"การบริหารจัดการน้ำไม่ได้พิจารณาเฉพาะปริมาตรของบึงรับน้ำ แต่ต้องทำงานร่วมกับคลอง ประตูระบายน้ำ สถานีสูบน้ำ และระบบลำเลียงน้ำ เพื่อให้น้ำสามารถไหลเข้าสู่พื้นที่หน่วงน้ำและระบายออกได้อย่างต่อเนื่อง เพราะหากบึงเต็มและระดับน้ำในคลองโดยรอบสูง ก็จะไม่สามารถพร่องน้ำออกเพื่อเตรียมรองรับฝนระลอกใหม่ได้" นายเจษฎา กล่าว

ผอ.สำนักการระบายน้ำ กล่าวด้วยว่า นอกจากการพัฒนาแก้มลิง กทม. ยังเพิ่มประสิทธิภาพการหน่วงน้ำในระบบคลอง โดยช่วงปี 2565–2569 ดำเนินการดาดท้องคลองรวมประมาณ 437,000 ลูกบาศก์เมตร ส่งผลให้ระบบคลองรองรับน้ำได้ประมาณ 2.4 ล้านลูกบาศก์เมตร และมีแผนดำเนินการเพิ่มเติมในช่วงปี 2570–2572 เพื่อเพิ่มความสามารถในการรองรับน้ำอีกประมาณ 3 ล้านลูกบาศก์เมตร รวมเป็นประมาณ 5.4 ล้านลูกบาศก์เมตร.