กระทรวง อว. ผนึกกำลัง สวทช. และเครือข่ายโรงเรียนแพทย์ เปิดตัวระบบ Medical AI Ecosystem ภายใต้ "Medical AI Consortium" โชว์ความสำเร็จแพลตฟอร์มแชร์ข้อมูลภาพทางการแพทย์กว่า 3 ล้านภาพ ปลดล็อกให้หมอใช้เอไอช่วยวินิจฉัยโรคร้ายได้ไวและแม่นยำขึ้น

เมื่อวันที่ 1 พ.ค.2569 กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ผนึกกำลังเครือข่ายโรงเรียนแพทย์และหน่วยงานพันธมิตร อันจะเป็นจุดเริ่มต้นของการเปิดผลงานของเครือข่าย Medical AI Consortium ให้บริการชุดข้อมูลทางการแพทย์ของเครือข่าย เพื่อให้ผู้ที่สนใจสามารถขอเข้าถึง นำไปทดลองใช้ได้ สร้างการรับรู้เกี่ยวกับแพลตฟอร์ม ส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาและใช้ประโยชน์ร่วมกันระหว่างหน่วยงาน ตั้งแต่งานวิจัยและพัฒนา การทดสอบ ไปจนถึงการนำไปใช้ประโยชน์ สอดรับกับการสร้างระบบนิเวศปัญญาประดิษฐ์ทางการแพทย์ (Medical AI Ecosystem) อย่างเป็นรูปธรรม ภายใต้โครงการ "Medical AI Consortium" โดยมี ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.อว. เป็นประธานเปิดงาน

ความร่วมมือในครั้งนี้ครอบคลุม 8 หน่วยงานหลัก รวมถึงเครือข่ายคณะแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยชั้นนำทั่วประเทศ ซึ่งจะช่วยลดการนำเข้าเทคโนโลยีจากต่างประเทศและสร้างระบบสาธารณสุขไทยให้แข็งแกร่งขึ้น สำหรับไฮไลต์สำคัญของานครั้งนี้ ประกอบด้วย

1.AI for ALL & Wellness Thailand  กระทรวง อว. มุ่งผลักดันให้ไทยเป็นศูนย์กลางนวัตกรรมสุขภาพโลก โดยใช้ข้อมูลสุขภาพของคนไทย เพื่อพัฒนา AI ที่ตอบโจทย์คนไทยโดยเฉพาะ ภายใต้การดูแลความมั่นคงด้านอธิปไตยข้อมูล และมีการรักษาความปลอดภัยที่ได้มาตรฐานระดับโลก

2.เทคโนโลยีอยู่บนโครงสร้างพื้นฐานระดับโลก มี สวทช. สนับสนุนการพัฒนาครบวงจร (Value Chain) ตั้งแต่ชุดข้อมูลภาพขนาดใหญ่, ซูเปอรเด่นๆ ที่เตรียมใช้งานจริง ได้แก่

"LiverSound": ระบบคัดกรองมะเร็งตับ (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) เตรียมใช้ในโรงพยาบาลเขตสุขภาพที่ 3

"RAMA AI CXR": ระบบวินิจฉัยเอกซเรย์ทรวงอก (คณะแพทยศาสตร์ ม.มหิดล โรงพยาบาลรามาธิบดี) นำร่องใช้งานแล้วในโรงพยาบาลสังกัดกรมการแพทย์ 14 แห่ง

ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า หากไทยไปแข่งด้าน AI ตรงๆ กับประเทศมหาอำนาจอย่างสหรัฐฯ จีน หรือยุโรป อาจทำได้ยาก แต่ถ้าใช้คำว่า "Medical AI" ประเทศไทยจะมีตัวตนและมีความเชื่อมโยงทันทีเพราะเราเป็นจุดหมายปลายทางด้านสุขภาพ (Wellness Destination) ของโลก เป้าหมาย คือ เราต้องการเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจของไทยให้เป็นประเทศรายได้สูง โดยใช้บริการทางการแพทย์เป็นตัวนำ ยุทธศาสตร์ Medical AI และ Wellness Economy จะสร้างความเชื่อมโยงและจุดเด่นในระดับสากลทันที ประเทศไทยจึงมุ่งมั่นที่จะก้าวข้ามการเป็นเพียง "ระบบซ่อมสุขภาพ" ไปสู่การเป็น "ศูนย์กลางนวัตกรรมสุขภาพระดับโลก" เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจไปสู่ประเทศรายได้สูง

รองนายกฯ และ รมว.กระทรวง อว. กล่าวอีกว่า ด้วยกลไกการขับเคลื่อนที่ต้องอาศัยโครงสร้างพื้นฐานที่แข็งแกร่งและการบูรณาการข้อมูลร่วมกัน ซึ่งมีความจำเป็นต้องใช้ AI ในการประมวลผลข้อมูลสุขภาพที่ซับซ้อน เช่น จีโนมิกส์และเวชระเบียน เพื่อสร้างนโยบายที่แม่นยำ โดยมีการจัดตั้ง Medical AI Consortium เพื่อปลดล็อกการเข้าถึงข้อมูลภาพทางการแพทย์กว่า 3 ล้านภาพ และใช้ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ LANTA ช่วยเร่งกระบวนการวิจัยไปสู่การใช้งานจริงในโรงพยาบาล ทั้งหมดนี้อยู่ภายใต้การดูแลความมั่นคงและอธิปไตยด้านข้อมูลของคนไทย เพื่อให้เกิดระบบนิเวศนวัตกรรมที่สมบูรณ์และยั่งยืน

"Medical AI จะเป็นตัวขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่ และส่วนตัวก็พร้อมจะทำหน้าที่เป็น "Backbone" (กระดูกสันหลัง) และ โล่เกราะป้องกัน ที่คอยสนับสนุนและรับความเสี่ยงอยู่เบื้องหลัง เพื่อให้นักวิจัยและทุกภาคส่วนทำหน้าที่เป็น "กองหน้า" ในการขับเคลื่อนประเทศได้อย่างเต็มกำลัง" อาจารย์เชน กล่าว\

ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการ สวทช. กล่าวเสริมว่า สวทช. ในฐานะหน่วยงานวิจัยหลักได้วางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานกลางของประเทศผ่านบทบาทของ Medical AI Consortium เพื่อแก้ปัญหาข้อจำกัดด้านการเข้าถึงข้อมูลและการทดสอบมาตรฐาน โดยความก้าวหน้าในครั้งนี้ครอบคลุมครบทั้ง Value Chain ตั้งแต่การมีชุดข้อมูลภาพทางการแพทย์ขนาดใหญ่ โครงสร้างพื้นฐานการประมวลผลสมรรถนะสูงอย่างซูเปอร์คอมพิวเตอร์ LANTA ไปจนถึงห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ทดสอบซอฟต์แวร์เครื่องมือแพทย์ (SQUAT) ให้สอดคล้องกับมาตรฐานของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และยังมีแผนการพัฒนาระบบทดสอบประสิทธิภาพ Medical AI Benchmark กระบวนการเหล่านี้จะช่วยย่นระยะเวลา และสร้างความน่าเชื่อถือให้นวัตกรรมจากห้องแล็บสามารถขึ้นทะเบียนและขยายผลสู่การใช้งานจริงในหน่วยบริการทางการแพทย์ได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย

ด้าน ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ผู้อำนวยการหน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) กล่าวเสริมว่า บพค. ได้กำหนดเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์เพื่อทำให้ภาพนโยบาย Medical AI เกิดผลสัมฤทธิ์ที่เป็นรูปธรรมผ่านการสนับสนุนงบประมาณในส่วนของการวางรากฐานโครงสร้างพื้นฐาน และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือข้ามหน่วยงานหรือ Shared Innovation ปัจจุบัน Consortium ซึ่งก่อตั้งโดย คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี, สวทช. และกรมการแพทย์ได้ขยายความร่วมมือสู่ 8 หน่วยงานหลัก รวมถึงเครือข่ายคณะแพทยศาสตร์จาก ม.เชียงใหม่, ม.ขอนแก่น, ม.สงขลานครินทร์, วชิรพยาบาล และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งการลงทุนในระบบนิเวศที่แข็งแรงนี้จะช่วยลดต้นทุนการนำเข้าเทคโนโลยีจากต่างประเทศและสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างเป็นรูปธรรม

ดร.ชัย วุฒิวิวัฒน์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) สวทช. กล่าวว่า ปัจจุบัน Medical AI Data Sharing Platform รวบรวมข้อมูลไว้กว่า 3 ล้านภาพ และมีแผนขยายเพิ่มอีก 7.9 แสนภาพภายในปี 2569 เนคเทค สวทช. ยังพัฒนาเครื่องมือสำคัญอย่าง RadiiView สำหรับระบุลักษณะข้อมูลภาพ และ NomadML สำหรับการพัฒนาโมเดล AI อย่างง่าย เกิดการส่งเสริมผลิตภัณฑ์ Medical AI รวมกว่า 10 โมเดล ซึ่งขณะนี้มี 2 ผลิตภัณฑ์ไฮไลต์ที่อยู่ระหว่างเตรียมขึ้นทะเบียน อย. คือ "LiverSound" ระบบช่วยคัดกรองมะเร็งตับจากคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปัจจุบันเตรียมพร้อมเพื่อนำไปใช้งานในโรงพยาบาลภายใต้เขตสุขภาพที่ 3 และ "RAMAAI CXR Solution" ระบบวินิจฉัยภาพเอกซเรย์ทรวงอกจากคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งได้เริ่มนำร่องใช้งานจริงในโรงพยาบาลสังกัดกรมการแพทย์ เป้าหมายรวม 14 แห่ง เพื่อพิสูจน์ประสิทธิภาพของ Service Platform ในบริบทการรักษาจริง.