คดีสะเทือนขวัญชวนผวา กับคดีฆ่าชิงทรัพย์พี่น้องชาวรัสเซีย และฆ่า 3 คนไทย เพื่อปล้นทรัพย์อย่างไร้ความปรานี รวมกว่า 5 ศพ สร้างคำถามใหญ่ที่สั่นสะเทือนสังคมไทยว่า อะไรคือมูลเหตุจูงใจให้ "อาชญากร"ที่โหดเหี้ยมอย่าง ไอ้ป๋อง หรือ นายฑนา ร่วมกับเพื่อนร่วมแก๊ง ก็คือ "ไอ้ธง" หรือ นายธงชัย กล้าพรากชีวิตผู้อื่นได้อย่างง่ายดายเพียงเพื่อแลกกับรถยนต์และทรัพย์สินไม่กี่ชิ้น?

เพื่อวิเคราะในเชิงทางอาชญาวิทยาและจิตวิทยาอาชญากร เราได้ร่วมพูดคุยกับ พล.ต.ท.ดร.พิศาล มุขแจ้ง อดีตอาจารย์โรงเรียนนายร้อยตำรวจ และนักวิชาการด้านอาชญาวิทยา ผู้ที่จะมาคลี่คลายโครงสร้างความล้มเหลว ตั้งแต่ความคิดของผู้ก่อเหตุ ไปจนถึงรอยรั่วของกระบวนการยุติธรรมไทย

Q: ในมุมมองของนักอาชญาวิทยา พฤติการณ์ของ "ไอ้ป๋อง" ที่ฆ่าคนอย่างโหดเหี้ยมถึง 5 ศพ เข้าข่ายผู้ป่วยจิตเวช หรือฆาตกรต่อเนื่องหรือไม่?

พล.ต.ท.ดร.พิศาล: "ต้องแยกให้ออกก่อนครับ สังคมมักจะคิดว่าคนที่ฆ่าคนได้เหี้ยมโหดขนาดนี้ต้อง 'บ้า' หรือป่วยจิตเวช แต่ในทางอาชญาวิทยา ไอ้ป๋องไม่ได้บ้าและไม่ได้ป่วยจิตเลย เขารู้ผิดชอบชั่วดี มีการวางแผน ไตร่ตรอง และเลือกเหยื่อมาอย่างดี พฤติกรรมแบบนี้เราเรียกว่า พฤติกรรมต่อต้านสังคม (Antisocial Behavior)

'พวกนี้ไม่ใช่คนจิตเวช แต่เป็นคนไร้มนุษยธรรม ขาดความเห็นอกเห็นใจเพื่อนมนุษย์อย่างสิ้นเชิง สำหรับเขา การฆ่าคนไม่ได้น่ากลัวไปกว่าการฆ่าเป็ดฆ่าไก่ เขามองชีวิตเหยื่อเป็นแค่สิ่งของ หรือเป็นแค่อุปสรรคชิ้นหนึ่งที่ต้องกำจัดทิ้งเพื่อให้ตัวเองได้ทรัพย์สินและหลบหนีได้สะดวกแค่นั้นเอง'

ถ้าถามว่าเข้าข่ายทฤษฎีไหน คดีนี้ตรงกับ Rational Choice Theory (ทฤษฎีการเลือกอย่างมีเหตุผล) คนร้ายคำนวณแล้วว่า 'กำไรมากกว่าขาดทุน' ได้ทรัพย์สิน ได้รถ ได้เงิน มันคุ้มค่ากับความเสี่ยงที่จะถูกจับ การฆ่าปิดปากก็เพื่อลดความเสี่ยงที่เหยื่อจะจำหน้าได้ มันคือกระบวนการคิดของโจรโดยอาชีพ ไม่ใช่อารมณ์ชั่ววูบ"

Q: อะไรคือปัจจัยที่ทำให้เขาเลือกเหยื่อทั้ง 2 เคส ไม่ว่าจะเป็นสองพี่น้องนักท่องเที่ยวรัสเซีย หรือครอบครัวคนไทย?

พล.ต.ท.ดร.พิศาล กล่าวว่า โจรกลุ่มนี้เป็นพวก Motivated Offender คือเป็นโจรโดยสัญชาตญาณ ตกงาน ขี้เกียจทำอาชีพสุจริต และพร้อมจะก่อเหตุตลอดเวลาหากมีโอกาส สิ่งที่เขาจ้องมองคือ เหยื่อที่เหมาะสม (Suitable Victim) หรือเหยื่อที่มีจุดอ่อน

'เขาไม่ได้เลือกเหยื่อเพราะความแค้น แต่เลือกเพราะเหยื่ออ่อนแอและอยู่ในจุดที่ปกป้องตัวเองไม่ได้ นักท่องเที่ยวรัสเซียขี่มอเตอร์ไซค์ในทางเปลี่ยว หรือครอบครัวคนไทยที่บ้านอยู่ห่างไกลผู้คน มันเข้าทางโจรหมดเลย เมื่อเหยื่อไร้ทางสู้ ปราศจากผู้คุ้มกัน โอกาสในการกระทำผิดก็เปิดกว้างทันที'

ที่สำคัญคือ แม้เหยื่อจะไม่มีทรัพย์สินมากมาย อย่างเคสนักท่องเที่ยวที่โดนจี้บังคับขึ้นรถ เขาก็ยังเลือกที่จะฆ่า เพราะเขาตั้งเป้าไว้แล้วว่าต้องเอาทรัพย์สิน และต้องกำจัดเหยื่อเพื่อปิดปาก"

Q: ไอ้ป๋องเพิ่งพ้นโทษมาได้เพียง 2 เดือน ก็กลับมาก่อเหตุซ้ำที่รุนแรงกว่าเดิม คุกไทยกลายเป็น "โรงเรียนสอนโจร" อย่างที่สังคมวิจารณ์จริงไหม?

พล.ต.ท.ดร.พิศาล กล่าวว่า เป็นเรื่องจริงในทางอาชญาวิทยาเราอธิบายด้วย Social Learning Theory (ทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม) ปรัชญาการลงโทษเราบอกว่าส่งคนเข้าคุกเพื่อไปดัดสันดาน ฟื้นฟูให้เป็นคนดี แต่ความเป็นจริง คุกกลับกลายเป็นสถานที่แลกเปลี่ยน วิชาการก่ออาชญากรรม

'แทนที่คุกจะเป็นสถานบำบัดจิตใจ มันกลับกลายเป็นโรงเรียนสอนโจร คนเลวน้อยเข้าไปเจอคนเลวมาก ไปเรียนรู้เทคนิคการแต่งกายเลียนแบบตำรวจ การแสดงตัวตรวจค้น การชำแหละซากรถ และวิธีอำพรางศพจากพวกอาชญากรคดีร้ายแรงในนั้น วิชาพวกนี้ไม่ได้มาจากไหนเลย มันได้มาจากในคุกทั้งนั้น'

ประกอบกับ ทฤษฎีการตีตรา (Labeling Theory) พอพ้นโทษออกมา สังคมและสถานประกอบการปฏิเสธไม่รับเข้าทำงาน ถูกตราหน้าว่าเป็น 'คนขี้คุก' เมื่อไม่มีงานสุจริตทำ เขาก็ต้องกลับไปหาเครือข่ายเพื่อนในคุก และเลือกหวนกลับมาก่ออาชญากรรมซ้ำ (Recidivism) เพื่อหาเงินทางลัด"

Q: ทำไมกระบวนการยุติธรรมไทยถึงไม่สามารถยับยั้งอาชญากรประเภทนี้ได้?

พล.ต.ท.ดร.พิศาล ตอบว่า การลงโทษที่มีประสิทธิภาพที่จะข่มขวัญไม่ให้คนกล้าทำผิด ต้องมี 3 ประการ คือ รวดเร็ว รุนแรง และแน่นอน แต่บ้านเราหลุดทั้งสามข้อ

เมื่อศาลสั่งประหารชีวิต แต่ติดคุกจริงกี่ปี? ลดหย่อนโทษไปมา เหลือติดจริง 10 กว่าปีก็ออกมาเดินปะปนกับคนในสังคมแล้ว โทษมันไม่รุนแรงจริง คนมันถึงไม่เกรงกลัวกฎหมาย พอตำรวจจับล่าช้าในคดีแรก มันก็ยิ่งทำให้ฆาตกรย่ำใจจนกล้าไปก่อเหตุซ้ำในคดีที่สองและสาม

นอกจากนี้ กระบวนการคืนคนดีสู่สังคมของเราล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง กรมราชทัณฑ์เน้นแค่การคุมขังตามคำสั่งศาล แต่ขาดการบำบัดพฤติกรรมศาสตร์อย่างจริงจัง และพอพ้นโทษออกมา ปล่อยเขาคืนสู่ชุมชนโดยไม่มีระบบติดตาม ไม่มี EM ไม่มีระบบแจ้งเตือนว่ามีบุคคลอันตรายเข้ามาอยู่ในพื้นที่ ปล่อยให้ประชาชนบริสุทธิ์ต้องรับความเสี่ยงกันเอง

Q: ในฐานะผู้เชี่ยวชาญ มองว่าสังคมและรัฐบาลควรมีมาตรการอย่างไรเพื่อป้องกันไม่ให้เกิด "ไอ้ป๋องรายต่อไป"?

พล.ต.ท.ดร.พิศาล บอกว่า เราต้องแก้ไขอย่างเด็ดขาดทั้งเชิงโครงสร้างและกฎหมายครับ ผมเสนอ 5 ประการหลัก:

กฎหมายควบคุมยุทธภัณฑ์: เสื้อกั๊ก เครื่องแบบตำรวจ และกุญแจมือ ต้องเป็นสินค้าควบคุม ห้ามขายออนไลน์ ประชาชนทั่วไปครอบครองต้องมีความผิด ใครจะซื้อต้องใช้บัตรประจำตัวตำรวจเท่านั้น

ใช้เทคโนโลยีตรวจสอบตัวตน: ต้องมีระบบ Digital Smart ID ให้ประชาชนสแกนเช็กได้ทันทีว่าเป็นตำรวจจริงหรือไม่ และบังคับให้เจ้าหน้าที่ต้องติด Body Camera ขณะปฏิบัติงานทุกครั้ง

จัดทำประวัติพฤติการณ์ในสำนวน: พนักงานสอบสวนต้องเขียนอธิบายพฤติกรรมความโหดเหี้ยมและประวัติการทำผิดซ้ำลงในสำนวน เพื่อให้ศาลใช้พิจารณาลงโทษขั้นสูงสุดโดย 'ไม่มีเหตุบรรเทาโทษ'

ตัดอาชญากรร้ายแรงออกจากสังคม: สำหรับอาชญากรไร้จิตสำนึกที่ฟื้นฟูไม่ได้ ต้องประหารชีวิตจริง หรือไม่ก็คุมขังตลอดชีวิตโดยแยกขังเด็ดขาด อย่าปล่อยกลับออกมาสร้างบาดแผลให้สังคมอีก

ปฏิรูปและลงทุนในระบบต้นทาง: รัฐบาลต้องทุ่มงบประมาณและกำลังพลให้ตำรวจมากกว่านี้ ไม่ใช่ปล่อยให้ตำรวจขาดแคลนอุปกรณ์ และต้องกระตุ้นให้ตำรวจใส่ใจคดีความเดือดร้อนเล็กๆ น้อยๆ ของประชาชนตั้งแต่วันแรก ไม่ใช่ปล่อยปละละเลยจนลุกลามเป็นคดีฆาตกรรม"

'ถึงเวลาแล้วครับที่เราต้องเลิกเห็นอกเห็นใจอาชญากรมากกว่าเหยื่อ ตราบใดที่ระบบยุติธรรมยังไม่ทำให้การลงโทษ รวดเร็ว รุนแรง และแน่นอน สังคมไทยก็ต้องสุ่มเสี่ยงตกเป็นเหยื่อของคนพวกนี้ต่อไปเรื่อยๆ อย่างไม่มีวันสิ้นสุด' พล.ต.ท.ดร.พิศาล กล่าวทิ้งท้าย

อ่านข่าวอื่น

สรุปคดี "ไอ้ป๋อง" ฆาตกรเหี้ยมฆ่า 5 ศพ กับเสียงเรียกร้องต้องประหาร