บางเรื่องเริ่มต้นจากคดีฆาตกรรมที่มีผู้เสียชีวิตจริง บางเรื่องมีนักโทษประหารเป็นตัวละครในตำนาน ขณะที่บางเรื่องอาจมีเพียงคำบอกเล่าที่ถูกส่งต่อจนกลายเป็นภาพจำของคนทั้งสังคม

กระเป๋าเดินทางสีดำใบหนึ่งเคยเป็นวัตถุพยานในคดีฆาตกรรมสะเทือนขวัญ ก่อนจะกลายเป็นสิ่งที่ตำรวจบางขุนนนท์ไม่อยากเข้าใกล้ในยามค่ำคืน

หญิงสาวคนหนึ่งถูกจดจำในชื่อ “ผีกิ่งแก้ว” หลังเข้าไปเกี่ยวข้องกับคดีลักพาตัวและฆาตกรรมเด็ก ก่อนถูกประหารชีวิตที่เรือนจำบางขวางเมื่อปี 2522

ส่วนอีกเรื่องหนึ่ง คือ “ผีช่องแอร์” ตำนานฆาตกรรมอำพรางที่เดินทางจากเรื่องเล่าทางวิทยุไปสู่ภาพยนตร์ จนกลายเป็นหนึ่งในเรื่องผีที่ผู้คนจดจำ

ทั้งสามเรื่องมีจุดร่วมคือความตาย ความหวาดกลัว และเรื่องเล่าที่เกิดขึ้นภายหลัง แต่มีสถานะของข้อเท็จจริงแตกต่างกันอย่างมาก

เนื่องในช่วงฮาโลวีน TRUST NEWS ชวนย้อนกลับไปสำรวจเรื่องราวเหล่านี้ โดยแยกให้ชัดว่าอะไรคือเหตุการณ์ที่มีหลักฐาน อะไรเป็นคำบอกเล่า และอะไรยังเป็นเพียงตำนานที่ไม่มีข้อยืนยัน

เพราะบางครั้ง สิ่งที่น่าสนใจยิ่งกว่าเรื่องผี อาจเป็นคำถามว่า เหตุใดเหตุการณ์หนึ่งจึงสามารถหลอกหลอนความทรงจำของผู้คนได้ยาวนานกว่าตัวคดีเสียอีก

ภาพจากรายการ เรื่องจริงผ่านจอ

1. กระเป๋าผีสิงบางขุนนนท์

จากคดีฆ่าหั่นศพ สู่ของกลางที่ตำรวจไม่อยากอยู่ใกล้

วันที่ 7 ตุลาคม 2555 เกิดคดีฆาตกรรมสะเทือนขวัญขึ้นที่อพาร์ตเมนต์แห่งหนึ่ง ซอยบางขุนนนท์ กรุงเทพมหานคร
ตำรวจได้รับแจ้งเหตุพบชิ้นส่วนร่างกายมนุษย์อยู่ในกระเป๋าเดินทางสีดำขนาดใหญ่ บริเวณหน้าลิฟต์ชั้น 2 ของอพาร์ตเมนต์แห่งหนึ่ง

ผู้เสียชีวิตคือ นายประสิทธิ์ ศรีสมบุญญานนท์ อายุ 47 ปี อดีตนักออกแบบเสื้อผ้า ซึ่งมีอาการอัมพฤกษ์และป่วยด้วยโรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง ส่วนห้องพักที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์คือห้องหมายเลข 714 ชั้น 7

บุคคลที่ถูกตำรวจควบคุมตัวในคดีนี้คือ น.ส.พรสุรีย์ ดีแผ่ว ภรรยาของผู้เสียชีวิต

รายงานข่าวของ Thai PBS ระบุว่า ภาพจากกล้องวงจรปิดบันทึกภาพผู้ต้องหาขณะขนสิ่งของออกจากห้องพัก รวมถึงกระเป๋าที่บรรจุชิ้นส่วนร่างกายของผู้เสียชีวิต ขณะที่เจ้าหน้าที่พบศีรษะของผู้เสียชีวิตในถุงพลาสติกที่ถูกทิ้งบริเวณท่าน้ำใกล้อพาร์ตเมนต์

เมื่อของกลางกลายเป็นเรื่องหลอน

เวลาผ่านไปหลายปี คดีฆาตกรรมดังกล่าวค่อย ๆ ห่างจากความสนใจของสังคม แต่กระเป๋าเดินทางสีดำที่เกี่ยวข้องกับคดีกลับไม่ได้หายไปจากเรื่องราวทั้งหมด

เพราะมันยังถูกเก็บรักษาไว้เป็นของกลางที่สถานีตำรวจนครบาลบางขุนนนท์

กระทั่ง ปลายปี 2561 มีรายงานระบุว่า กระเป๋าใบดังกล่าว ยังถูกเก็บไว้บริเวณชั้น 4 ของโรงพัก และมีตำรวจบางนายเล่าถึงเหตุการณ์ผิดปกติที่พบในบริเวณนั้น

หนึ่งในคำบอกเล่าคือ มีตำรวจที่ขึ้นไปอาบน้ำบนชั้น 4 แล้วได้ยินเสียงคล้ายคนเดินตามหลัง เมื่อลองหันกลับไปกลับไม่พบใคร

นอกจากนี้ ยังมีเรื่องเล่าว่าตำรวจบางคนไม่กล้าอยู่เวรในบริเวณใกล้ห้องเก็บของกลางเพียงลำพังในช่วงกลางคืน
สิ่งที่ต้องแยกให้ออกคือ สิ่งที่เจอนั้น วิญญาณอยู่ในกระเป๋า หรือ เกิดความรู้สึกนึกกลัวไปเอง

แต่ไม่ว่าเรื่องเล่านั้นจะมีที่มาอย่างไร กระเป๋าซ่อนความตายใบนั้น ก็ยังคงอยู่ที่เดิม...

เผากระเป๋า แต่เผาตำนานไม่ได้

ต่อมา วันที่ 13 มกราคม 2562 พ.ต.อ.สำเริง อำพรรทอง ผู้กำกับการ สน.บางขุนนนท์ในขณะนั้น มอบหมายให้ตำรวจนำกระเป๋าของกลางไปเผาทำลายที่วัดเจ้าอาม หลังคดีสิ้นสุดลง

มีการนิมนต์พระมาสวดอุทิศส่วนกุศล พร้อมวางดอกไม้จันทน์ ก่อนประกอบพิธีเผาทำลายลักษณะเดียวกับพิธีฌาปนกิจ

รายงานข่าวระบุว่า จุดประสงค์สำคัญคือเพื่อสร้างขวัญกำลังใจให้กับเจ้าหน้าที่ และให้สามารถกลับมาปฏิบัติหน้าที่ได้ตามปกติ

นี่อาจเป็นจุดสิ้นสุดของกระเป๋าใบหนึ่งในฐานะวัตถุพยาน แต่ไม่ใช่จุดสิ้นสุดของเรื่องเล่า

เพราะสิ่งที่ทำให้กระเป๋าใบนี้กลายเป็นตำนาน ไม่ได้มีเพียงคำบอกเล่าเรื่องเสียงประหลาดในโรงพัก หากยังมีข้อเท็จจริงของคดีฆาตกรรมที่เกิดขึ้นจริงเป็นฉากหลัง

บางครั้ง วัตถุธรรมดาก็อาจกลายเป็นสัญลักษณ์ของความหวาดกลัวได้ เพียงเพราะผู้คนรู้ว่าครั้งหนึ่งมันเคยเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ร้ายแรงเพียงใด

ภาพจาก วิกิพีเดีย

2. ผีกิ่งแก้ว

คดีลักพาตัวเด็ก สู่ตำนานวิญญาณนักโทษประหารแห่งบางขวาง

ชื่อ “กิ่งแก้ว” เป็นชื่อที่อยู่ในความทรงจำของสังคมไทยจากคดีอาชญากรรมสะเทือนขวัญในปี 2521
กิ่งแก้ว ลอสูงเนิน เข้าไปเกี่ยวข้องกับคดีลักพาตัวเด็กชายวัย 6 ขวบ เพื่อเรียกค่าไถ่ ก่อนเหตุการณ์จะลงเอยด้วยการเสียชีวิตของเด็กชาย

จากข้อมูลประวัติคดีที่มีการรวบรวมย้อนหลัง กิ่งแก้วไม่ได้ลงมือเพียงลำพัง แต่เกี่ยวข้องกับผู้ร่วมก่อเหตุหลายคน โดยมีปิ่น พึ่งญาติ เป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญของขบวนการ

คดีนี้สร้างความสะเทือนใจอย่างมาก เพราะผู้เสียหายเป็นเด็กเล็ก และเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมีความรุนแรงเกินกว่าที่สังคมจะยอมรับได้

ต่อมา กิ่งแก้วและผู้ร่วมคดีบางรายถูกตัดสินประหารชีวิต
วั
นที่ 13 มกราคม 2522 กิ่งแก้วถูกประหารชีวิตที่เรือนจำกลางบางขวาง จังหวัดนนทบุรี

แต่เรื่องราวของเธอไม่ได้หยุดอยู่เพียงบันทึกคดีอาชญากรรม

เมื่อเวลาผ่านไป ชื่อของกิ่งแก้วกลับถูกนำไปเชื่อมโยงกับตำนานวิญญาณที่เล่าขานกันในบริเวณเรือนจำและพื้นที่ใกล้เคียง

เรื่องเล่าหลังการประหารชีวิต

เรื่องเล่าที่แพร่หลายเกี่ยวกับผีกิ่งแก้วมีหลายรายละเอียด โดยเฉพาะเรื่องราวเกี่ยวกับการประหารชีวิตที่ถูกกล่าวขานว่าไม่สิ้นสุดลงอย่างรวดเร็ว มีการเล่าต่อว่าเธอยังมีลมหายใจหลังถูกยิง และมีเสียงร้องขอชีวิต

เสียงลือ ยังเล่าด้วยว่า วิญญาณของเธอยังคงวนเวียนอยู่ในบริเวณเรือนจำ พร้อมเสียงร้องว่า “ฉันไม่ผิด”

อย่างไรก็ตาม เมื่อมีการตรวจสอบเรื่องนี้ กับผู้คุมเรือนจำ หรือ บุคคลที่เคยเห็นการประหารนั้นวันนั้น กลับเล่า แตกต่างจากเสียงลือ

วันนั้น การยิงเป้า ในชุดแรก “กิ่งแก้ว” ไม่ตายจริงๆ สาเหตุเป็นเพราะ กิ่งแก้ว เป็นผู้หญิงตัวเล็ก เมื่อมีการนำมาผูกที่หลักประหาร เจ้าหน้าที่เรือนจำ มัดเธอไม่แน่น จึงสามารถดิ้นไปมาได้ และเมื่อมีการเล็งยิงที่หัวใจ แต่กลับไม่ โดน

เมื่อมีการยิงไปแล้ว เจ้าหน้าที่ก็นำร่างลงจากหลักประหาร เมื่อเวลาผ่านไปชั่วครู่ เธอร้องด้วยความเจ็บปวด เจ้าหน้าที่ จึงนำร่างเธอที่บาดเจ็บ ยิงซ้ำอีก 1 ชุดจนเสียชีวิต

โดยระหว่างที่บาดเจ็บนั้น เธอร้องโอดโอยด้วยความเจ็บปวด และพูดเพียงว่า “ยิงฉันทำไม..”

นี่คือ เรื่องเล่าจากปากผู้คุมที่อยู่ในเหตุการณ์ ที่เคยเล่าไว้กับไทยรัฐ

เรื่องเล่าผีกิ่งแก้ว... มีเรื่องเล่าว่า คนขับรถสามล้อเคยรับผู้โดยสารหญิงในเวลากลางคืน ก่อนที่หญิงคนนั้นจะกระโดดลงจากรถและวิ่งหายไป ทำให้คนขับเกิดความตกใจและเชื่อว่าตนเองพบผี

เมื่อเรื่องถูกนำไปเล่าต่อ ชื่อของกิ่งแก้วจึงถูกนำมาเชื่อมโยงกับเหตุการณ์ดังกล่าว

สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้คดีจะผ่านกระบวนการยุติธรรมและผู้เกี่ยวข้องจะเสียชีวิตไปนานแล้ว ชื่อของกิ่งแก้วยังคงถูกจดจำผ่านเรื่องเล่าผีมากกว่ารายละเอียดของคดีอาชญากรรม

3. ผีช่องแอร์

จากเรื่องเล่าฆาตกรรมอำพราง สู่ตำนานที่เดินทางผ่านวิทยุและภาพยนตร์

หากสองเรื่องแรกมีจุดเริ่มต้นจากคดีอาชญากรรมที่มีผู้เสียชีวิตจริง เรื่องของ “ผีช่องแอร์” กลับมีสถานะต่างออกไป

นี่คือตำนานผีร่วมสมัยที่มีการเล่าต่อกันในสังคมไทย และถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์ แต่การระบุว่าเป็นคดีฆาตกรรมจริงที่มีรายละเอียดตรงกับเรื่องเล่านั้น ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอ

เรื่องเล่าที่คนจำนวนมากคุ้นเคยเกี่ยวข้องกับหญิงสาวที่ถูกฆาตกรรมในโรงแรม และมีการอำพรางศพด้วยการซ่อนชิ้นส่วนไว้ในช่องแอร์

องค์ประกอบของเรื่องมีทั้งห้องพักโรงแรม ความลับที่ถูกซ่อนอยู่เหนือศีรษะ และเหตุการณ์ประหลาดที่เกิดขึ้นกับผู้เข้าพักในเวลาต่อมา

ความน่ากลัวของเรื่องนี้อยู่ตรงที่สถานที่เกิดเหตุเป็นพื้นที่ซึ่งคนทั่วไปคุ้นเคย โรงแรมเป็นสถานที่ที่ผู้คนเดินทางเข้าไปพักชั่วคราว แต่ช่องแอร์กลับเป็นพื้นที่ที่แทบไม่มีใครนึกถึงหรือมองเห็นในชีวิตประจำวัน

เมื่อเรื่องเล่าเชื่อมโยงความตายเข้ากับสิ่งที่อยู่เหนือสายตา ความรู้สึกไม่ปลอดภัยก็เกิดขึ้นได้ง่าย แม้ผู้ฟังจะไม่เคยพบเหตุการณ์ลักษณะนี้ด้วยตัวเองก็ตาม

จากคลื่นวิทยุสู่จอภาพยนตร์ ตำนาน “ผีช่องแอร์”

เป็นที่รู้จักในวงกว้างจากการเล่าเรื่องผีผ่านสื่อ ก่อนจะถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เรื่อง “ผีช่องแอร์” ซึ่งออกฉายในปี 2547

งานศึกษาด้านคติชนวิทยาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุว่าภาพยนตร์เรื่องนี้นำเรื่องผีที่มีการเล่ากันในสังคมมาดัดแปลง โดยเชื่อมโยงกับเรื่องเล่าผีเหยื่อฆาตกรรมอำพรางศพ ณ โรงแรมแห่งหนึ่งในอำเภอหาดใหญ่

ประเด็นสำคัญคือ งานศึกษาดังกล่าวยืนยันว่ามีเรื่องเล่าประเภทนี้อยู่ในสังคม และมีการนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์ ไม่ได้เป็นหลักฐานยืนยันว่าคดีฆาตกรรมตามรายละเอียดในตำนานเกิดขึ้นจริงทุกประการ

เมื่อจินตนาการกลายเป็นความทรงจำร่วม “ผีช่องแอร์” เป็นตัวอย่างของเรื่องเล่าที่แสดงให้เห็นว่า สื่อสามารถทำให้ตำนานหนึ่งเดินทางไปได้ไกลเพียงใด

เรื่องเล่าปากต่อปากอาจมีรายละเอียดเปลี่ยนแปลงไปตามผู้เล่า เมื่อถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์ ภาพและบรรยากาศที่ปรากฏบนจอก็ยิ่งทำให้เรื่องราวมีรูปร่างชัดเจนขึ้น