เหตุการณ์ความรุนแรงที่เกิดขึ้นต่อเนื่องในจังหวัดนนทบุรีในช่วงเวลาไม่กี่วันที่ผ่านมา ตั้งแต่เหตุกราดยิงที่โรงเรียนดัง ใน จ.นนทบุรี เสียชีวิตถึง 9 ศพ และคล้อยหลังเพียงไม่กี่วัน ก็เกิดเหตุ อดีต ส.ส. นายฉลอง เรี่ยวแรง ใช้ปืนยิง พ.ต.อ.ธงชัย เย็นประเสริฐ นายก อบจ.นนทบุรี จนเสียชีวิต

ในมุมมองของ พล.ต.ท.พิศาล มุขแจ้ง อดีตอาจารย์โรงเรียนนายร้อยตำรวจ และ นักอาชญาวิทยา ได้วิเคราะห์ปรากฏการณ์เหล่านี้ผ่านทฤษฎีทางอาชญาวิทยาไว้อย่างน่าสนใจ โดยแบ่งเป็นประเด็นหลักดังนี้

ทฤษฎีความตึงเครียด (Strain Theory): จากผู้มีบารมีสู่คนไร้ตัวตน

พล.ต.ท.พิศาล วิเคราะห์ว่ากรณีของนายฉลอง เรี่ยวแรง ไม่ใช่การเป็นอาชญากรโดยกำเนิด แต่เกิดจาก "ความกดดันทางสังคม" (Strain) หรือความตึงเครียดที่สะสม ในอดีตนายฉลองเป็นนักการเมืองที่ประสบความสำเร็จ มีสถานภาพทางสังคมและฐานะการเงินสูง แต่ปัจจุบันต้องเผชิญกับปัญหาสุขภาพและค่าใช้จ่ายในการรักษาที่สวนทางกับเป้าหมายชีวิตและสถานภาพเดิม

ที่สำคัญคือความรู้สึก "ถูกทอดทิ้ง" จากบุคคลที่เขาเคยให้การช่วยเหลือเกื้อกูล เช่น นายก อบจ. ที่เขาอ้างว่าเคยสนับสนุนเงินถึง 11 ล้านบาท เมื่อเขาตกต่ำและถูกปฏิเสธความช่วยเหลืออย่างไร้เยื่อใย ทำให้เขารู้สึกว่าตนเองไม่มีตัวตนในสายตาคนเหล่านั้น ความรู้สึกนี้ก่อให้เกิด อารมณ์ทางลบ (Negative Emotion) ที่สะสมจนกลไกการควบคุมสติพังทลายลง

การเลือกที่สมเหตุสมผล (Rational Choice Theory) และอาชญากรผู้สูงอายุ

ในแง่ของการตัดสินใจกระทำผิด พล.ต.ท.พิศาล มองว่ามีการ "คิดคำนวณ" มาแล้วว่าความสะใจหรือการได้ระบายความแค้นนั้น “คุ้มค่า” นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้องกับ ทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม (Social Learning Theory) ที่เห็นว่าอาชญากรผู้สูงอายุ (อายุ 70 ปีขึ้นไป) หรือผู้ที่มีโรคประจำตัว มักจะได้รับการลดหย่อนโทษ มีการพักโทษ หรือได้รับการปล่อยตัวบ่อยครั้งในปัจจุบัน ปัจจัยเหล่านี้อาจเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้นายฉลองตัดสินใจยอมรับผลที่จะเกิดขึ้นเพื่อแลกกับการชำระแค้น

สิทธิพิเศษหรือมนุษยธรรม? ประเด็นการควบคุมตัว

กรณีภาพลักษณ์ที่สังคมวิพากษ์วิจารณ์เรื่องการที่ตำรวจให้ผู้ต้องหาสูบบุหรี่และไม่ใส่กุญแจมือระหว่างแถลงข่าว พล.ต.ท.พิศาล ในฐานะอดีตนายตำรวจมองว่าเป็นเรื่องของ การผ่อนคลายความเครียด เนื่องจากผู้ต้องหามีความเครียดสะสมสูง และตำรวจอาจมั่นใจว่าไม่มีพฤติการณ์หลบหนีเพราะเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียงและมามอบตัวด้วยความสมัครใจ แม้ในทางทฤษฎีการปฏิบัติควรจะเท่าเทียมกัน แต่ในทางปฏิบัติความแตกต่างระหว่างสถานภาพทางสังคมมักจะมีผลต่อการให้เกียรติของเจ้าหน้าที่

วัฒนธรรมการเลียนแบบ (Copycat) และการเข้าถึงอาวุธปืน

พล.ต.ท.พิศาล ตั้งข้อสังเกตว่าเหตุการณ์ความรุนแรงที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งในพื้นที่เดียวกัน อาจส่งผลให้เกิด พฤติกรรมเลียนแบบ หรือการเรียนรู้ว่าความรุนแรงสามารถใช้เป็นทางออกในการยุติปัญหาได้ หากไม่มีมาตรการเชิงรุก เหตุการณ์ลักษณะ "กราดยิง" หรือการใช้ความรุนแรงในที่สาธารณะจะยังคงเกิดขึ้นซ้ำ
ปัญหาหลักที่นักอาชญาวิทยาเน้นย้ำคือ “การเข้าถึงอาวุธปืนที่ง่ายเกินไป” โดยเฉพาะทั้งสองคดีนี้เป็น “ปืนถูกกฎหมาย” สะท้อนให้เห็นว่ากฎหมายปัจจุบันไม่สามารถป้องกันไม่ให้ผู้มีสิทธิครอบครองนำปืนออกมาใช้ก่อเหตุในที่สาธารณะได้

ข้อเสนอแนะ: การปฏิรูประบบอาวุธปืน

บทสรุปจากการวิเคราะห์ พล.ต.ท.พิศาล เสนอว่าประเทศไทยจำเป็นต้องมี การปฏิรูปการครอบครองอาวุธปืนอย่างเด็ดขาด โดยยกตัวอย่างประเทศออสเตรเลียและอังกฤษที่เคยมีเหตุการณ์รุนแรงและตัดสินใจเรียกคืนหรือซื้อคืนอาวุธปืนจากประชาชน อย่างไรก็ตาม อุปสรรคสำคัญในประเทศไทยอาจอยู่ที่ ตัวนักการเมืองเอง เนื่องจากหากไปตรวจสอบบัญชีทรัพย์สินจะพบว่านักการเมืองจำนวนมากเป็นผู้ที่มีอาวุธปืนไว้ในครอบครองเป็นจำนวนมากเสียเอง