เครดิตภาพจาก สำนักข่าว CCTV Asia Pacific via CFP

คืบหน้าเหตุแผ่นดินไหว 7.1 ที่คุมาโมโต้ ล่าสุดื 31 ก.ค.69 ยอดคนตายเพิ่มเป็น 35 ศพ มากสุดที่เมืองยัตสึชิโระ ขณะที่ทางการเร่งให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยในศูนย์อพยพ ขณะที่ คนจำนวนไม่น้อยไม่ยอมทิ้งบ้าน ยังนอนเฝ้าบ้านกับสัตว์เลี้ยง อีกทั้งบางส่วนนอนในรถตัวเอง

ความคืบหน้าเหตุภัยพิบัติแผ่นดินไหวขนาด 7.1 ในจังหวัดคุมาโมโต้ ประจำวันศุกร์ที่ 31 กรกฎาคม 2569 (2026) โดยสรุปข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานรัฐบาลญี่ปุ่น (ศูนย์จัดการภัยพิบัติจังหวัดคุมาโมโต้), กองกำลังป้องกันตนเอง (JSDF), และสำนักข่าวต่างประเทศ (NHK, Kyodo News, Al Jazeera)

ขณะนี้ ทางการจังหวัดคุมาโมโต้และกระทรวงกลาโหมญี่ปุ่น ยืนยันตัวเลขผู้เสียชีวิตสะสมเพิ่มขึ้นเป็นอย่างน้อย 34-35 ศพ โดยพื้นที่ที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุด ได้แก่ เมืองยัตสึชิโระ รวม 20 ศพ ซึ่งรวมถึงเหตุปล่องไฟโรงงาน Nippon Paper ถล่ม รองลงมาเป็นเมืองคาชิมะ 7 ศพ จากเหตุระเบิดและอาคารถล่มที่ห้าง Aeon Mall เมืองฮิไกวะ 4 ศพ และเมืองอูกิ 2 ศพ

ขณะเดียวกัน วันนี้ (31 ก.ค.) นับเป็นวันสุดท้ายของช่วงเวลาทองคำ 72 ชั่วโมงในการค้นหาผู้รอดชีวิตใต้ซากอาคาร เจ้าหน้าที่ตำรวจ กู้ภัย และกองกำลังป้องกันตนเอง (JSDF) ยังคงลุยเร่งขุดเจาะโครงสร้างอย่างหนักแข่งกับเวลา ส่วน ยอดผู้บาดเจ็บได้รับการยืนยันสะสมรวมทั้งหมดทุกสีอยู่ที่เกือบ 400 ราย โดยมีผู้ป่วยอาการสาหัส (สีแดง) อย่างน้อย 6 ราย

การเดินหน้ามอบความช่วยเหลือและอุปสรรคสำคัญ

รายงานข่าวระบุว่า ตอนนี้ วิกฤติสภาพอากาศร้อนทะลุ 35 องศาเซลเซียสในพื้นที่ประสบภัย ส่งผลให้ผู้ประสบภัยและทีมกู้ภัยเสี่ยงต่อภาวะโรคลมแดด (Heatstroke) และภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง

ด้าน กองกำลังป้องกันตนเอง (JSDF) นำรถบรรทุกน้ำเข้าแจกจ่ายน้ำดื่มสะอาดแก่ประชาชนตามจุดต่างๆ (จำกัดครอบครัวละประมาณ 5 ลิตร) เนื่องจากท่อประปาเสียหายรุนแรง ขณะเดียวกัน JSDF ส่งเรือและเครื่องบินลำเลียง พัดลม เครื่องทำความเย็นเคลื่อนที่ (Coolers) น้ำดื่ม และอาหารแห้ง เข้ากระจายตามศูนย์อพยพต่างๆ อย่างเร่งด่วน

นอกจากระบบประปาจะเสียหายเป็นปัญหาใหญ่แล้วง การกู้ระบบไฟฟ้าก็เป้นเรื่องเร่งด่วน โดยบริษัทการไฟฟ้าคิวชู (Kyushu Electric) สามารถฟื้นฟูระบบไฟฟ้ากลับมาได้ส่วนใหญ่ของพื้นที่ โดยคาดว่าจะสามารถจ่ายไฟคืนให้บ้านเรือนที่เหลืออีกราว 14,000 หลังคาเรือนได้ภายในเย็นวันนี้

การกระจายเสบียงอาหารและความช่วยเหลือ

รถลำเลียงเสบียง (Supply Trucks): แม้เส้นทางสายหลักบางจุดจะเสียหาย แต่ภาคเอกชนญี่ปุ่น ร่วมกับกองกำลังป้องกันตนเอง (JSDF) ได้ใช้ระบบเส้นทางลำเลียงฉุกเฉิน (Emergency Supply Routes) เพื่อนำรถบรรทุกขนส่งอาหารแห้ง น้ำดื่ม และเบเกอรี่ เข้าสู่ศูนย์อพยพต่างๆ บนเกาะคิวชู

การตั้งครัวประกอบอาหารสด: เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนท่ามกลางสภาพอากาศที่ร้อนจัด (35°C) ภาคเอกชนได้ร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่นแจกจ่ายอาหารสำเร็จรูปพร้อมทานและอาหารร้อน เพื่อลดภาระการประกอบอาหารในศูนย์พักพิงที่ยังขาดแคลนน้ำประปา

ความเป็นอยู่และภาวะจิตใจของผู้ประสบภัย

1.มีผู้ประสบภัยลงทะเบียนเข้าพักในศูนย์อพยพฉุกเฉิน (โรงเรียน หอประชุม) มากกว่า 9,000 – 15,000 คน ปัญหาใหญ่คือศูนย์พักพิงหลายแห่งขาดแคลนระบบเครื่องปรับอากาศท่ามกลางอากาศที่ร้อนจัด

2.บ้านเรือนในคุมาโมโต้อีกกว่า 75,000–80,000 หลังคาเรือน ยังไม่มีน้ำประปาใช้ ทำให้ประชาชนต้องต่อคิวยาวเหยียดรอรับน้ำจากรถแจกน้ำของ JSDF และประสบปัญหาในการขับถ่ายและสุขอนามัย

3.ประชาชนบางส่วนเลือกนอนพักบนรถยนต์ส่วนตัว เนื่องจากกังวลเรื่องอาฟเตอร์ช็อก และบางส่วนมีสัตว์เลี้ยงที่ไม่สามารถนำเข้าศูนย์พักพิงได้ ทำให้ทางการต้องส่งเจ้าหน้าที่เข้าตรวจเช็ก เพื่อป้องกันภาวะ Economy Class Syndrome (ลิ่มเลือดอุดตันจากการนั่งท่าเดิมนานๆ)

เรื่องที่คนไม่ยอมไปไหน ขอนอนเฝ้าบ้านตัวเอง

แม้เจ้าหน้าที่และ JSDF จะประกาศเตือนภัยความเสี่ยงอาคารถล่มซ้ำจากอาฟเตอร์ช็อกหรือภัยดินสไลด์ แต่มีชาวบ้านจำนวนไม่น้อย โดยเฉพาะผู้สูงอายุ เลือกที่จะ "ปฏิเสธการย้ายเข้าศูนย์อพยพ" และปักหลักนอนในรถยนต์ กางเต็นท์หน้าบ้าน หรือปักหลักอยู่ในโครงสร้างบ้านที่พอหลบภัยได้ โดยเหตุผลที่รับฟังมา ได้แก่

1.กังวลเป็นห่วงสัตว์เลี้ยงหมาแมวของตัวเอง เพราะศูนย์อพยพฉุกเฉินส่วนใหญ่ (เช่น หอประชุมโรงเรียน) ไม่อนุญาตให้นำสัตว์เลี้ยง (สุนัข/แมว) เข้าไปภายในพื้นที่นอนร่วมกับผู้อื่น เนื่องจากข้อกำหนดเรื่องสุขอนามัย และการป้องกันปัญหาโรคภูมิแพ้หรือเสียงรบกวน

2.บางคนปัญหาสุขภาพจิต ความเป็นส่วนตัว และความเครียด (Privacy & Stress) เพราะการนอนรวมกันในหอประชุมใหญ่ที่ไม่มีผนังกั้น ทำให้ขาดความเป็นส่วนตัว ส่งผลต่อผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคประจำตัว หรือเด็กเล็ก ขณะเดียวกัน เมื่อคนจำนวนมากอยู่รวมกัน เสียงร้องไห้ของเด็ก เสียงกรน หรือการเปิดไฟตลอดคืนในศูนย์อพยพ สร้างความเครียดสะสม ประชาชนหลายคนจึงรู้สึกว่าการอยู่อาศัยในพื้นที่ตนเอง (แม้จะลำบาก) ให้ความรู้สึกผ่อนคลายทางจิตใจมากกว่า  

3. ห่วงทรัพย์สินและกลัวการลักขโมย แม้ญี่ปุ่นจะมีสถิติอาชญากรรมต่ำ แต่ในภาวะภัยพิบัติ เจ้าของบ้านจะมีความกังวลเรื่องทรัพย์สิน สิ่งของมีค่า โครงสร้างบ้านที่พังทลาย หรือเอกสารสำคัญ การอยู่ที่บ้านจึงเฝ้าทรัพย์สิน และเก็บกู้เองได้ 

4.สภาพอากาศร้อนจัดและการแพร่ระบาดของโรค ในตอนนี้ญี่ปุ่นเผชิญกับอากาศร้อน อุณหภูมิพุ่งสูงกว่า 35°C ศูนย์อพยพบางแห่งที่ไม่มีเครื่องปรับอากาศหรือระบบระบายอากาศไม่ดี อาจกลายเป็นแหล่งสะสมความร้อนและเสี่ยงต่อการติดเชื้อ (เช่น โควิด-19, ไข้หวัดใหญ่ หรือโรคลำไส้อักเสบ) ดังนั้น ประชาชนบางส่วนจึงมองว่าการนอนในรถยนต์ที่เปิดแอร์เป็นพักๆ ได้ หรืออยู่ในพื้นที่โปร่งรอบบ้าน มีความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยน้อยกว่า

5.ความผูกพันกับถิ่นที่อยู่และภาวะปฏิเสธความจริง สำหรับผู้สูงอายุในชนบท บ้านคือสถานที่เก็บความทรงจำทั้งชีวิต การก้าวเท้าออกจากบ้านที่พังทลายลงมาต่อหน้าต่อตา เป็นเรื่องสะเทือนใจรุนแรง การได้อยู่ใกล้ๆ บ้านทำให้พวกเขารู้สึกปลอดภัยทางอารมณ์ มากกว่าการย้ายไปอยู่ในสถานที่อื่นที่แปลกตาและไม่ใช่พื้นที่ของตัวเอง

บริษัทเอกชนและผู้ผลิตสินค้าแบรนด์ต่างร่วมส่งของบรรเทาทุกข์

ยักษ์ใหญ่เบเกอรี่ อย่าง Yamazaki ได้ออกประกาศระดมทุนช่วยเหลือฉุกเฉิน Yamazaki Love Loaf ผ่านเครือข่ายร้านค้า Convenience Store ในเครือ (เช่น Daily Yamazaki, Yamazaki Shop, Vie de France) ทั่วประเทศ เพื่อส่งมอบงบประมาณและทรัพยากรช่วยเหลือผู้ประสบภัยในพื้นที่

เครือข่ายร้านอาหารเร่งด่วน Zensho Holdings (บริษัทแม่ของ Sukiya) มีระบบรถครัวเคลื่อนที่ (Kitchen Cars) สำหรับเข้าพื้นที่ภัยพิบัติ ซึ่งเป็นมาตรการมาตรฐานของภาคเอกชนญี่ปุ่นในการลำเลียงข้าวหน้าเนื้อร้อนๆ เข้าแจกจ่ายแก่ผู้ประสบภัยและทีมกู้ภัย

ส่วน นายกรัฐมนตรี ซานาเอะ ทากาอิจิ ประกาศให้คำมั่นว่าจะส่งมอบสิ่งของบรรเทาทุกข์ให้ถึงมือผู้ประสบภัยทุกคนโดยเร็วที่สุด และมีรายงานว่านายกรัฐมนตรีเตรียมวางแผนลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมจุดเกิดเหตุในจังหวัดคุมาโมโต้ด้วยตนเองเร็วที่สุดในวันจันทร์ที่ 3 ส.ค.2569 นี้.