TCCA เปิดโรดแมป CCUS ไทยมุ่งใช้ประโยชน์จากคาร์บอน พัฒนาศักยภาพทุกด้านสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มกว่า 1 ล้านล้านบาท หนุนจ้างงานกว่า 5 แสนตำแหน่งในภาคอุตสาหกรรมไฟฟ้า ปูนซีเมนต์ และปิโตรเคมี ดันเศรษฐกิจโตควบคู่เป้าหมาย Net Zero 2050

เมื่อวันที่ 5 พ.ย.2569 ที่ผ่านมา กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ภายใต้ภาคีเครือข่ายพันธมิตรด้านการดักจับ ใช้ประโยชน์ และกักเก็บคาร์บอน แห่งประเทศไทย (Thailand CCUS Alliance: TCCA) จัดงาน “TCCA Grand Forum 2026: CCUS – Thailand’s Next Growth Engine” อัปเดตความก้าวหน้าด้านนโยบาย กฎหมาย เทคโนโลยี การพัฒนาบุคลากร และความร่วมมือระหว่างประเทศ และนำเสนอความก้าวหน้าตลอด 2 ปีของ TCCA พร้อมเปิดทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมดักจับ ใช้ประโยชน์ และกักเก็บคาร์บอน (CCUS) ของประเทศไทย ผ่าน Thailand CCUS Industrialization Master Plan เพื่อเปลี่ยนเทคโนโลยีลดการปล่อยคาร์บอนให้เป็นโอกาสสร้างอุตสาหกรรมและการเติบโตทางเศรษฐกิจ คาดการณ์ภายใน 25 ปี (ปี 2568–2593) สร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจรวมกว่า 1 ล้านล้านบาท และสนับสนุนการจ้างงานสะสมกว่า 5 แสนตำแหน่ง

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.กระทรวง อว. กล่าวว่า อว. มอง CCUS เป็นโอกาสในการสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ของประเทศ โดยใช้วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมยกระดับฐานอุตสาหกรรมเดิม ทั้งพลังงาน ปิโตรเคมี และวัสดุก่อสร้าง ให้แข่งขันได้ในเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ พร้อมสร้างธุรกิจ เทคโนโลยี และงานทักษะสูงใหม่ เพื่อขับเคลื่อนการเติบโตควบคู่กับเป้าหมาย Net Zero 2050

Thailand CCUS Industrialization Master Plan ผลการศึกษาภายใต้แผนแม่บทที่จัดทำโดยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่และ สวทช. ร่วมกับ TCCA นั้น ชี้ให้เห็นผลการประเมินว่า ภายใต้สมมติฐานการพัฒนา CCUS เพื่อจัดการคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 60 ล้านตันต่อปีในปี 2050 การลงทุนและดำเนินงานตลอดช่วงปี 2025–2050 มีศักยภาพสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจรวมกว่า 1.06 ล้านล้านบาท และสนับสนุนการจ้างงานสะสม 585,194 ตำแหน่ง โดยเฉพาะในภาคอุตสาหกรรม ไฟฟ้า ปูนซีเมนต์ และปิโตรเคมี

“CCUS ไม่ใช่เพียงเทคโนโลยีลดคาร์บอน แต่เป็นโอกาสในการสร้างอุตสาหกรรมใหม่ พัฒนาคนไทย และต่อยอดความเข้มแข็งของเศรษฐกิจประเทศ ทั้งนี้ อว. จะทำหน้าที่เชื่อมโยงมหาวิทยาลัย สถาบันวิจัย และภาคอุตสาหกรรม เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีจากโจทย์จริงของโรงงานและทดสอบในสภาพการใช้งานจริง พร้อมพัฒนาบุคลากรและทักษะใหม่ให้วิศวกร นักวิจัย และคนรุ่นใหม่ได้เข้าสู่อุตสาหกรรมแห่งอนาคต” ศ.ดร.ยศชนัน กล่าว

ด้าน ดร.ภญ.อุรชา รักษ์ตานนท์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทค สวทช. กล่าวว่า สวทช. มุ่งพัฒนาเทคโนโลยีและบุคลากรด้าน CCUS ให้ตอบโจทย์การใช้งานจริงของภาคอุตสาหกรรม โดยใช้ TCCA เป็นกลไกเชื่อมโยงระบบนิเวศการวิจัย พร้อมผลักดันโครงการนำร่องที่ทดสอบกับก๊าซไอเสียจากกระบวนการอุตสาหกรรมจริง และพัฒนาพื้นที่ทดสอบให้เป็นแหล่งเรียนรู้ร่วมกันของนักวิจัย ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษา

“การพัฒนา CCUS ของไทยต้องก้าวจากห้องปฏิบัติการสู่การทดสอบในโรงงานจริง สวทช. จึงมุ่งพัฒนาเทคโนโลยีและบุคลากรด้าน CCUS ให้ตอบโจทย์การใช้งานจริงของภาคอุตสาหกรรม ควบคู่ไปกับการใช้ TCCA เป็นกลไกเชื่อมโยงระบบนิเวศการวิจัย โดย สวทช. กำลังผลักดันโครงการนำร่องที่สามารถทดสอบกับก๊าซไอเสียจากกระบวนการอุตสาหกรรมจริง เพื่อยกระดับองค์ความรู้และสร้างความพร้อมในการขยายผลเทคโนโลยีสู่เชิงพาณิชย์ เพื่อช่วยให้ภาคอุตสาหกรรมไทยลดการปล่อยคาร์บอน และผลักดันประเทศไปสู่เป้าหมาย Net Zero 2050 ได้อย่างยั่งยืน" ผอ.ศูนย์นาโนเทค กล่าว

ดร.พงษ์วิภา หล่อสมบูรณ์ ประธานคณะกรรมการขับเคลื่อนเครือข่าย Thailand CCUS Alliance (TCCA) และผู้ทรงคุณวุฒิ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) กล่าวว่า TCCA เป็นเครือข่ายความร่วมมือด้านเทคโนโลยีการดักจับ ใช้ประโยชน์ และกักเก็บคาร์บอนของประเทศไทย ทำหน้าที่เชื่อมโยงหน่วยงานภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม สถาบันการศึกษา และหน่วยงานวิจัย ตลอด 2 ปีที่ผ่านมา ได้ขยายเครือข่ายครอบคลุม 97 องค์กรพันธมิตร พัฒนาฐานข้อมูลผู้เชี่ยวชาญ เทคโนโลยี เครื่องมือวิจัย และโครงการ CCUS เชื่อมโยงหน่วยงานวิจัยกับภาคอุตสาหกรรม สนับสนุนการศึกษาแผนพัฒนาอุตสาหกรรม CCUS และขยายความร่วมมือกับองค์กรด้าน CCUS ในต่างประเทศ

"จากการรวมพลัง 97 องค์กร สู่การสร้างระบบนิเวศ CCUS ของประเทศ TCCA กำลังเชื่อมงานวิจัย เทคโนโลยี และอุตสาหกรรม เพื่อเปลี่ยนความร่วมมือให้เกิดผลในทางปฏิบัติ ในระยะต่อไป TCCA จะยกระดับจากการสร้างเครือข่ายไปสู่การสนับสนุนโครงการนำร่อง การพัฒนาเทคโนโลยี การเตรียมความพร้อมเชิงนโยบาย และความร่วมมือด้านการลงทุน พร้อมต่อยอดสู่การจัดตั้งสมาคม TCCA เพื่อให้การขับเคลื่อนต่อเนื่องในระยะยาว" ประธาน คกก.ขับเคลื่อน TCCA กล่าว

ขณะที่ ดร.ศุภลักษณ์ พาฬอนุรักษ์ รองอธิบดีกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ (ชธ.) กระทรวงพลังงาน กล่าวว่า ประเทศไทยกำลังวางรากฐานการพัฒนา CCS ระดับประเทศ โดยต่อยอดองค์ความรู้และศักยภาพด้านธรณีวิทยาจากอุตสาหกรรมปิโตรเลียม สู่การสำรวจและประเมินแหล่งกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์บริเวณอ่าวไทยตอนบน เพื่อรองรับการพัฒนา Eastern Thailand CCS Hub ที่จะเชื่อมโยงแหล่งปล่อยคาร์บอนจากภาคอุตสาหกรรมในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC)

รองอธิบดีกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ กล่าวอีกว่า การพัฒนา CCS Hub จะเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้ภาคอุตสาหกรรมไทยเข้าถึงบริการกักเก็บคาร์บอนอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ พร้อมรองรับการลดการปล่อยในระดับประเทศ ทั้งนี้ การใช้โครงสร้างพื้นฐานขนส่งและกักเก็บร่วมกันของผู้ประกอบการหลายรายมีศักยภาพช่วยลดต้นทุนเมื่อเทียบกับการลงทุนแยกรายโรงงาน โดยต้องดำเนินควบคู่กับการพัฒนากฎหมาย มาตรฐานความปลอดภัย และระบบติดตามตรวจสอบ

ส่วน นายศิวัช แก้วเจริญ ผู้อำนวยการกองขับเคลื่อนการลดก๊าซเรือนกระจก กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (สส.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กล่าวว่า การบรรลุเป้าหมาย Net Zero 2050 ของประเทศไทยจำเป็นต้องอาศัย CCUS เป็นหนึ่งในกลไกสำคัญ โดยเฉพาะการจัดการคาร์บอนไดออกไซด์จากอุตสาหกรรมที่ลดการปล่อยได้ยาก ซึ่งกรอบการศึกษาประเมินความต้องการจัดการ CO2 ประมาณ 60 ล้านตันต่อปีภายในปี 2050 จากภาคไฟฟ้า ปูนซีเมนต์ ปิโตรเคมี และน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ

ผอ.กองขับเคลื่อนการลดก๊าซเรือนกระจก สส.กล่าวด้วยว่า การไปสู่ Net Zero ต้องมีทั้งเทคโนโลยีที่พร้อมใช้ กฎหมายที่ชัดเจน และกลไกทางเศรษฐกิจที่ทำให้เอกชนลงทุนได้จริง ต้องเร่งพัฒนากลไกจูงใจ เช่น มาตรการทางภาษี การสนับสนุนต้นทุนเริ่มต้น กลไกราคาคาร์บอน การร่วมลงทุนระหว่างภาครัฐและเอกชน และรูปแบบธุรกิจที่มีรายได้ชัดเจนและแบ่งปันความเสี่ยงได้เหมาะสม

TCCA Grand Forum 2026 สะท้อนโอกาสสำคัญของประเทศไทยในการใช้ CCUS เชื่อมโยงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกกับการพัฒนาเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมใหม่ การขับเคลื่อนต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคอุตสาหกรรม สถาบันวิจัย และเครือข่ายต่างประเทศ โดย TCCA ทำหน้าที่เป็นกลไกกลางเชื่อมโยงงานวิจัย เทคโนโลยี ข้อมูล นโยบาย และความต้องการของอุตสาหกรรม เพื่อสร้างระบบนิเวศ CCUS ที่ช่วยให้ประเทศไทยลดคาร์บอนได้จริง รักษาขีดความสามารถในการแข่งขัน และก้าวสู่ Net Zero อย่างยั่งยืน.